Презентация на тему: VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары

VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
Азот атомының құрылымы
Азоттың ашылу тарихы
Табиғатта кездесуі
VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
Биологиялық маңызы
Физикалық қасиеті
Қолданылуы
Фосфор
Тарихы
Атом құрылысы
Табиғатта кездесуі
VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
Физикалық қасиеттері
VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
Қолданылуы
VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
Пайдаланылған әдебиеттер
VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары
1/20
Средняя оценка: 4.2/5 (всего оценок: 80)
Код скопирован в буфер обмена
Скачать (4381 Кб)
1

Первый слайд презентации: VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары

Орындаған: Байбатыр. Г Тексерген: Тулегенова. Г

Изображение слайда
2

Слайд 2

VA тобы элементтері - галогендер және халькогендер терминдеріне ұқсас « ПНиктогендер » деп аталады, атау типтік элементтер мен символдарынан түзілген. Жоғарыдан төмен топ бойынша электрондық қабаттың артуына байланысты элементтер қасиеттерінің Өзгерісінде екіншілей периодтық байқалады.

Изображение слайда
3

Слайд 3: Азот атомының құрылымы

Азоттың ең сыртқы энергетикалық деңгейшесінде бес электрон бар. Электрондық формуласы : 1 s22s22p3 Азот атомы жетпей тұрған үш электронды қосып алып, -3 тотығу дәрежесін көрсетеді. Ең жоғары тотығу дәрежесі +5 Бос күйінде азот екі атомнан тұратын жай зат түзеді, ОНЫҢ Молекуласының құрылымы : V топтың негізгі топшасындағы элементтердің ұшқыш сутекті қосылыстары коваленттік полюсті байланыс түзеді, оның жалпы формуласы RH3, оттекпен түзетін Оксидтері R205 - ке сәйкес.

Изображение слайда
4

Слайд 4: Азоттың ашылу тарихы

Азотты алғаш 1772 жылы Резерфорд Оның дем алуға, жануға жәрдемсіз екендігін анықтап « улы ауа » деп атаған. Сол жылы, ағылшынның екінші ғалымы Пристли азотты басқа жолмен алып « флогистонданған ауа » деп ат қойған. 1773 жылы Карл Вильгелм Шееле ауаның екі газдан тұратындығын, оның бірі « бұзылған ауа » екендігін анықтайды. 1776 жылы Антуан Лоран Лавуазье осы айтылған « улы », « флогистонданған », « бұзылған ауаны » тексеріп соның барлығы бір зат екендігіне көзі жетіп ауаның бұл бөлігін азот ( грекше « а » Өзінен кейінгі сөзді теріс мағынаға аударатын бөлшек « ЗОЭ » - тіршілік ) тіршіліксіз деп, азотсыз тіршіліктің ЖОҚ екендігін білмегендіктен, Лавуазье азотқа қате ат қойған Азотты, англо - саксон тілінде сөйлейтін елдерде Nitrogen « селитра туғызушы », неміс тілінде Stickstoff — « тұншықтырғыш материя » деп атайды.

Изображение слайда
5

Слайд 5: Табиғатта кездесуі

Азот табиғатта бос күйінде ауаның негізгі құрамы бойынша, келемі бойынша — 78,1 %. Қосылыс күйінде азот тұздары : Мысалы, селитралары NaNO3, KNO3 түрінде және белокты заттар түрінде пайда болатын — аммиак NH3 түрінде кездеседі. Азот органикалық қосылыс ретінде барлық тірі организм құрамында болады. Мысалы, ол белокты заттар ( протеин, протеидтер ), нуклеин қышкылы құрамында және зат алмасу — карбамид пен зәр қышқылында бар.

Изображение слайда
6

Слайд 6

Изображение слайда
7

Слайд 7: Биологиялық маңызы

Азот - нәруызды заттардың негізгі құрам бөлігі болғандықтан, тіршілік үшін аса маңызды элемент. Ауа азотын сіңіре алатын кейбір азот бактериялары болмаса, басқа тірі организмдер азотты қосылыс түрінде ғана сіңіре алады. Өсімдіктер топырақтан азотты нитрат және аммоний тұздары түрінде алады. Электрон беріп немесе қосып алып, -3 дәрежесі +5 түріндегі жай зат түзеді. Жануарлар организмінде азот мөлшері 1 % -дан 10 % - ға, ал малдың мүйізінде, жүнінде 15 % - ға дейін жетеді. Азот адам денесінің 3 % - ын құрайды. Адам азотты ауадан емес, қосылысы бар тағамдар арқылы аладыазотты. " Нәруызсыз тіршілік ЖОҚ, азотсыз нәруыз жоқ " деген қағидалы сөз Осының дәлелі болса керек.

Изображение слайда
8

Слайд 8: Физикалық қасиеті

Азот көлемі бойынша ауаның 78%- ын құрайды. Ол - түссіз, иіссіз, суда нашар еритін, ауадан сәл ғана жеңіл D ( ауа ) = 0,97, D (H2) = 14 болатын, жануды қолдамайтын, тыныс алуға жарамсыз газ. Ауадағы 1 л азот газының массасы 1,25 г. Азот -196°С-та сұйылады, -210°С-та қатады ( қар тектес ). 209,86 ° C кезінде азот қатты күйде қарға ұқсас масса немесе үлкен қарлы ақ кристалдар түрінде өтеді. Ауамен жанасқан кезде одан оттегіні сіңіреді, бұл ретте азотта оттегі ерітіндісін түзе отырып, ерітіледі. Қатты азоттың үш кристалды модификациялары белгілі. 3.гексагональды тығыз қаптамасы бар β — N2 фазасы бар, p63/mmc кеңістіктік тобы, тор параметрлері a=3,93 Å и c=6,50 Å. 36,61 К- ден төмен температурада pa3 немесе P213 кеңістіктік тобы және A=5,660 Å периоды бар α- N2 текше торлы фазасы бар. 3500 атмосферадан астам қысым мен 83 K төмен температура астында γ- N2 гексагоналды фаза түзіледі.

Изображение слайда
9

Слайд 9: Қолданылуы

Азот химиялық синтезде инертті атмосфера жасау үшін пайдаланылады. Тоңазытқышта, медицинада, аммиак алу үшін қолданылады. Сұйық азот салқындаткыш жүйелер саласында кеңінен қолданылады. Азот, негізінен, аммиак алуға, одан әрі азот қышкылы және азот тыңайтқыштарын алу үшін қолданылады. Азотты салғырт ( инертті ) атмосфералық орта жасау үшін де пайдаланады ( электр лампасын толтыруға, т.б.). Азот молекуласы — берік қосылыс. Ол тотықтырғыш ретінде ерекше жағдайда металлдармен, сутекпен әрекеттеседі. Табиғатта азот бос күйінде кездеседі, ол ауаның негізгі құрам бөлігі. Селигралардың құрамында болады. Азот адам және жануарлар, өсімдіктер организмінде маңызды тіршілік процестерін жүзеге асыратын нәруыздың құрамына кіреді.

Изображение слайда
10

Слайд 10: Фосфор

Фосфор туралы Фосфор ( лат. Phosphorus ), Р элементтердің периодтық жүйесінің V тобындағы химиялық элемент, реттік НӨмірі - 15, атомдық массасы 30,97. Бірнеше түрі бар : ақ фосфор - тығыздығы 1,828 г / см3 ; балқу температурасы — 44,14 ° C ; қызыл фосфор — тығыздығы 2,31 г / см3 ; балқу температурасы – 593 ° C. Химиялық элементтердің периодтық жүйесінде фосфор ||| периодта, у Топтың негізгі топшасында орналасқан. Салыстырмалы атомдық массасы 31, реттік нөмірі ( ядро заряды ) 15.

Изображение слайда
11

Слайд 11: Тарихы

Фосфорды алғаш ашқан – Гамбургтік алхимик Геннинг Бранд ( 1669 ж ). Басқа да алхимиктер тәрізді Бранд қарттарды жасартып, сырқаттарды жазатын өмір элексирі мен асыл емес металдарды алтынға айналдыратын философиялық тасты табуға әрекет жасады. Брандты алға жетелеген адамдардың қамы емес, оның байлыққа құмарлығы болды. Ол жайлы бұл алхимиктің жасаған нағыз, әрі жалғыз табысының тарихи дәйектері куәландырады

Изображение слайда
12

Слайд 12: Атом құрылысы

Фосфордың соңғы энергетикалық қабатында бес электрон бар, оның үшеуі жұптаспаған. Фосфор атомындағы электрондардың орналасуы : Электрондық формуласы : 1 s22s22p63s23f Фосфор косылыстарында -3, +3, +5 тотығу дәрежесін көрсетеді. Фосфордың ұшқыш сутекті қосылысы фосфин РНЗ мен аммиак NH3 молекулалары формасы жағынан ұқсас болғанмен, фосфин молекуласы берік емес, улы, тұрақсыз газ, тез тотығып кетеді.

Изображение слайда
13

Слайд 13: Табиғатта кездесуі

Табиғатта фосфор тау жыныстары мен минералдарда қосылыс түрінде кездеседі. Мысалы, фосфорит және апатитте кальций фосфаты Ca3 ( PO4 ) 2 түрінде болады. Қазақстанда Жамбыл облысындағы Қаратау маңында фосфорит кенінің мол қоры бар екені 1935 жылдан белгілі. Қазір Қаратау бассейні негізінде " Жаңатас байыту комбинаты " жүмыс істейді. Ақтөбе облысында фосфорит кен орнын ( Шилісай, т.б. ) игеру жоспарланып отыр.

Изображение слайда
14

Слайд 14

Изображение слайда
15

Слайд 15: Физикалық қасиеттері

Фосфор элементі жай зат ретінде бірнеше аллотропиялық түрөзгерісін түзеді. Оның маңыздылары — ақ және қызыл фосфор. Ақ фосфор улы және тез тұтанатын болғандықтан а ұқыптылықты қажет етеді. Оның буымен демалуға болмайды. Ақ фосфорды шыны ыдыста су астында, сыртынан құм салынған металл банкаға орналастырып сақтайды. Ақ фосфор ауасыз кеңістікте қыздырғанда қызыл фосфорға ал жоғары қысымда қара фосфорға айналады. Қара фосфор аз кездеседі.

Изображение слайда
16

Слайд 16

Изображение слайда
17

Слайд 17: Қолданылуы

Фосфордың ақ және қызыл түрөзгерісі бар. Ақ фосфор химиялық белсенді болып келеді. Сондықтан ақ фосфорды қараңғыда су астында сақтайды. Ақ фосфорды ауасыз ортада қыздырса, қызыл фосфор алынады. Қызыл фосфор сіріңке өндіруде, пиротехникада қолданылады. Фосфор жай және күрделі заттармен өрекеттеседі. Қазақстанда фосфор Шикізатының қоры Жамбыл ( Қаратау ) және Ақтөбе ( Шилісай ) облыстарында бар. Фосфор сіріңке және улы химикаттар өндірісінде пайдаланылады. Ақ, қызыл фосфор НЗРО4 алуда, жанғыш қоспалар дайындау үшін қолданылады. P + 5HNO3KOH4 = H3PO4 + 5NO27 + H20

Изображение слайда
18

Слайд 18

Изображение слайда
19

Слайд 19: Пайдаланылған әдебиеттер

1. Б.А.Бірімжанов, Н.Н.Нұрахметов. Жалпы химия. Алматы. Ана тілі, 1992. 2. К.А.Аханбаев. Химия негіздері. Алматы. Мектеп, 1987. 3. К.А.Аханбаев. Жалпы және анорганикалық химия. Алматы. Санат, 1999. 4. Г.П.Хомченко. Химия ( Жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған ). Алматы. Рауан, 1990. 5. Т.Т.Омаров, М.Р.Танашева. Бейорганикалық ХИМИЯ.

Изображение слайда
20

Последний слайд презентации: VA тобының элементтері. Азот. Фосфор. Қасиеттері және олардың қосылыстары

Изображение слайда