Презентация на тему: Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді

Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді
1/32
Средняя оценка: 4.5/5 (всего оценок: 41)
Код скопирован в буфер обмена
Скачать (799 Кб)
1

Первый слайд презентации

Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді бағалау. 1. Кәсіпорынның қаржылық нәтижелері 2. Шығыстарды есептеу. Кассалық алшақтықтар 3. Қаржылық модель-1. Қаржылық модель-2. 4. Инвестицияларды тарту және мемлекеттік қолдау шаралары 5. Кәсіпкерлік тәуекелдер және тәуекелдерді бағалау.

Изображение слайда
2

Слайд 2

1. Кәсіпорынның қаржылық нәтижелері Компанияның қаржылық нәтижелері. Қ аржы жоспар д ы ң соңында фирма қызметінің негіз гі қаржылық көрсеткіштері бойынша бағала нуы тиіс. Сатудың т аза табыс ы салықтарды өтеуден кейінгі пайда мен жылдық сату көлемдердің қатынасы арқылы анықталады. Фирманың а ғымдағы актив пен пассив жағдайының коэффициенті ағымды активтер ме н міндеттемелердің қатынасына тең. Көптеген фирмалар осы коэффи-циенті 2-ге тең немесе одан жоғары болған жағдайда қаржылық тұрақты болып қарастырылады. Рентабельдік таза пайданың салынған капиталға бөлу арқылы есептеледі. Қаржыландыру деңгейі бойынша ұсыныстар (шетелдік серіктестің қаржылық қатысу дәрежесі). Бизнес-жоспардың осы бөлімінде мыналар көрсетілуі керек: - қажет болатын ақша сомасы ; - оларға қажеттілік болатын уақыт; - оларды пайдалану мүмкіндіктері. Несиені пайдалану және күтілетін нәтиже. Несие қолданудың нәтижелігі фир-маның меншікті немесе тартылған (қарызға алынған) қаражат арқасында қаражаттандыру болатынына қарамастан өте маңызды болады. Бұл бөлімде келесі сұрақтарға жауаптар болуы керек. 1. Қарыз қандай мақсаттарға жұмсалады? Жауап жалпы түрде берілуі мүм-кін-жұмыс істеп тұрған капитал,жаңа жабдықтар, сақтаулы қорлар және т.б.

Изображение слайда
3

Слайд 3

2. Нақты не алынады? 3. Фирманың жабдықтаушысы кім болады? 4. Бұл сатып алынған зат қанша тұрады? 5. Машинаның қай моделі немесе маркасы сатып алынады? 6. Салық түрінде, жабдықты орнату және жеткізуге төлемм қай сомада төлену керек? 7. Несиені пайдалану фирманың пайдалылығын қалай арттырады? Банк өкілдеріне ақшаның қайда жұмсалғаны қызық болады себебі барлық фирманың сатып алғаны несиенің кепілі ретінде алыну мүмкін. Капиталды жабдықтың бөлігі және орынды жалға алудың мүмкін ұтымдылығын бағалау онларды шеке меншікке алудың альтернатива ретінде бағалау. Ақшаның бар болған жағдайда соңғысы ұтымды болуы мүмкін. Жалға алудың өз артықшылықтары бар: фирманың өсуімен ол негізгі капиталын еркін қолдануға мүмкіндік береді. Несие ге пайыз - бұл тікелей табыстан шегеру. Несиеге жүгініп немесе өз ақшасын салғанда, фирма ол ақша қалай нәтиже беретінін, қандай табыс әкелетінін білу керек. Несие қолданудың пайдасы оның алуына шыққан шығындардан жоғары болатынына көз жеткізілу керек.

Изображение слайда
4

Слайд 4

Несие ге пайыз - бұл тікелей табыстан шегеру. Несиеге жүгініп немесе өз ақшасын салғанда, фирма ол ақша қалай нәтиже беретінін, қандай табыс әкелетінін білу керек. Несие қолданудың пайдасы оның алуына шыққан шығындардан жоғары болатынына көз жеткізілу керек. Жоспардың қаржылық бөлімі аяқталмай несиенің қолданудың және күтілетін әсерін сипаттайтын нақты цифрларды беру мүмкін болмайды. Дегенмен алуға жоспарланған негізгі капитал элементтердің құны және де жұмыс істеп отырған капиталдың есептелген шамасы мүмкін болады да және көрсетілу керек. Әрқашан да қаржы жағдайы қажет етсе неғұрлым қарапайым варианты талап етіп көздеген варианттан бас тартуға болады.

Изображение слайда
5

Слайд 5

2. Шығыстарды есептеу. Кассалық алшақтықтар Шығындар - бұл тауарлар мен қызметтерді өндіруге және сатуға байланысты шығындар. Әлбетте, шығасыға сіздің стартап шығындарының барлық айқын бап-тары кіреді: сіз кеңседе немесе өндірісте жұмсаған қызметкерлердің жалақысы, салықтар, материалдар, электр энергиясы және т.б. Бірақ балама шығындар да бар: акционерлер айырылған нәрсе. Егер бұрын бизнесменде жалға берген үй-жай болса, енді ол онда кеңсе ашып, ол жалдау ақысын толық ала алмайды. Егер кәсіпкердің банкте депозитте қаражаты болса және ол олардан пайыз алса, онда оларды бизнеске қатыстырған жағдайда, ол депозиттегі пайызын ала алмайды, бұны баламалы шығасы ретінде де қарастыруға болады. Шығындарды тұрақты және ауыспалы деп те бөледі. Ауыспалы шығындар (немесе Variable Costs, VC) - шығарылатын өнімнің көлеміне байланысты шығындардың бір бөлігі. Өнімді қаншалықты көп шығарсаңыз, соғұрлым материалдарға, қызметкерлердің жалақысына және т.б. көп жұмсайсыз Тұрақты шығындар (немесе Fixed Costs, FC) - бұл өнім шығару көлеміне байланысты емес және өнім қандай да бір кезеңде шығарылмаса да болатын шығындардың бір бөлігі. Егер сіз бір ай ішінде өнім жасамасаңыз да, кеңсені немесе өндірістік бөлмені жалға алу, бағдарламалық жасақтама лицензиясы, жабдықты жалға алу және т.б. үшін ақы төлеуге тура келеді.

Изображение слайда
6

Слайд 6

Лицензия шығындары – тұрақты, өйткені компания кәмпиттерді шығару көле-міне қарамастан оларды төлеуге мәжбүр болады, тіпті егер бір айда ол бірде-бір кәмпит шығармаса да. Лицензияны бір жыл мерзімге сатып ала отырып, сіз бірнеше кәмпит, көптеген кәмпит шығара аласыз, оларды мүлдем шығармайсыз, бірақ оны сатып алу шығындары сіздің шығындарыңызға кіреді. Өндірістің шығындарын өзгерту кестесі келесідей болады: тіркелген шығындар нөлдік өндіріс кезінде де өзгеріссіз қалады, ал ауыспалы шығындар жоғары болған сайын, өндіріс көлемі де соншалықты жоғары болады. Жалпы шығындар (Total Costs) – ауыспалы және тұрақты шығындар сомасы: TC = VC + FC Біз жалпы шығындар (TC) өндірілген өнімнің санына байланысты екенін айттық. Түсім (Total Revenue) сатуға байланысты – өнім көп болған сайын, табыс соғұрлым жоғары. Шығындар нөлге тең бола алмайды, себебі өндірістің нөлдік көлемі кезінде де компанияда тұрақты шығындар бар. Сату болмаған жағдайда табыс нөлдік болуы мүмкін. Сондықтан өндіріс көлемі аз болған жағдайда, компанияда шығынға бату тәуекелі де өте үлкен. Төмендегі кестеге қарайық :

Изображение слайда
7

Слайд 7

Түсім = Total Revenue, Шығындар = Total Costs, Өндіріс = Total Product, Сату к-лемі = Quantity Табысқа компания өндірістің белгілі бір көлемінен бастап қана шығады. Және бұл сәт «залалсыздық нүктесі» деп аталады. Біздің кестемізде бұл тікелей TR және TC қиылысуы. Осылайша, залалсыздық нүктесі – бұл компанияға плюске шығу үшін қажетті сату көлемі.

Изображение слайда
8

Слайд 8

Табысқа компания өндірістің белгілі бір көлемінен бастап қана шығады. Және бұл сәт «залалсыздық нүктесі» деп аталады. Біздің кестемізде бұл тікелей TR және TC қиылысуы. Осылайша, залалсыздық нүктесі – бұл компанияға плюске шығу үшін қажетті сату көлемі. Кассалық алшақтықтар Сіздің жұмыс жасайтын компанияңыз бар деп елестетіңіз. Ол өзінің әдеттегі операциялық режимінде жұмыс істейді, күн сайын клиенттердің тапсырыстарын өңдейді, қандай да бір шығындарды көтереді. Бір кезде жұмысшыларға жалақы төлеу немесе жалдау ақысын төлеу қажеттілігі туындайды. Бірақ мұнда қаражат жетіспейтін болып шықты Мұндай жағдай кассалық алшақтық, яғни бюджет бойынша кезекті шығыстарды қаржыландыру үшін ақшалай қаражаттың уақытша болмауы деп аталады. Кассалық алшақтықтың себептері көп болуы мүмкін, клиент төлемді кешіктіріп, немесе сіздің өніміңізді несиеге сатып алды. Яғни, сіз бұрын шығынға ұшырадыңыз, бірақ төлемді әлі алған жоқсыз. Нәтижесінде, компания қызметкерлермен жалақыны кейінге қалдыру туралы немесе жеткізушілермен шартты кейінге қалдыру туралы келіссөздер жүргізуге мәжбүр. Мұндай мәселелерді шешу кәсіпкерлікті дамытуға жұмсалатын уақыт пен энергияны алады.

Изображение слайда
9

Слайд 9

Ақшалай қаражат қозғалысының күнтізбелік жоспарын жасау Бұл мәселені болдырмау үшін үнемі ақшалай қаражаттың қозғалысын жоспар-лаумен айналысу қажет. Кез келген бизнес үш негізгі статистиканы жүргізеді : - залал; - қаражат ағындары; - бухгалтерлік баланс бойынша табыс. Қолма-қол қаражат айырмасын алдын-ала көре отырып, сіз төлем мерзімін ұзарту туралы жеткізушімен алдын ала келісе аласыз немесе қарызыңызды қайтаруға борышкерді асықтырыңыз. Сатып алушыларды алдын ала төлеуге ынталандыру Кідірісі бар клиенттерден ақшалай қаражаттың түсуі компанияның тапсырысты орындау үшін өзінің ағымдағы айналым қаражатын пайдалану қажеттігіне алып келеді. Осындай айналымнан қаражат алу көлемін азайту үшін сатып алушыларды ал-дын ала төлеуге ынталандыру қажет. Оларға қолма-қол қаражатсыз төлем жаса-ған кезде тегін жеткізу, шағын жеңілдіктер немесе сыйлықтар беруге болады. Немесе керісінше, төлемнен кейінгі тапсырыстарға үстеме баға жасауға (үстеме төлеммен, курьерге төлеумен және т.б.) болады. Тапсырыстың 2-5% жеңілдіктері алдын ала төлеу кезінде пайда болған кассалық алшақтықтарға қарағанда әлдеқайда арзанырақ болады.

Изображение слайда
10

Слайд 10

Тауар, шикізат, материалдар түріндегі тұрақтандырылған активтерді қысқарту Ағымдағы операцияларды жүзеге асыру үшін ақшалай қаражаттың жетіспеуші-лігінің тағы бір себебі тауарлар мен материалдар түрінде активтерді тұрақтанды-ру болып табылады. Егер ұйымда тауарды сатып алудың жолға қойылған моделі болмаса, мұндай жағдай туындайды. Тауарды «керегінен артық» сатып алу ақша-лай қаражаттың едәуір бөлігі тауарларға айырбасталуына және ұзақ уақыт өткі-зілмеуіне әкеп соғады. Нәтижесінде қаражат қоймадағы өлі жүк болып, компа-нияның айналымына қатыса алмайды. Сіз тауарларды операциялық қызмет үшін қажет көлемнен артық сатып алмаңыз. Бос ақшалай қаражатты оларды аз өтімді активтерде тұрақтандыруға қарағанда тапсырыстар санын көбейту және айна-лымды ұлғайту үшін пайдаланған дұрыс.

Изображение слайда
11

Слайд 11

3. Қаржылық модель-1. Қаржылық модель-2. Қаржылық модель Кез келген компания үшін бизнестегі ағымдағы жағдайды анықтауға көмектесетін құралдар қажет. Компания өз қызметінің кез келген сәтінде келесіні түсінуі тиіс: - ол қандай активтерге ие; - қандай табысы бар; - қандай қаражат ағынын түрдендіреді. Қаржылық модель - бұл компания қызметінің ағымдағы және болашақтағы нәтижелерін қаражат түрінде ұсыну. Қаржылық модель келесіге көмектеседі: қаржылық көрсеткіштерді қадағалау (қаражат ағыны, табыс, түсім); кәсіп-керліктің дамуы туралы болжам жасау; бизнестегі кез келген өзгерістерге тез іс-әрекет ету; кәсіпкерлікті дамытудың жаңа сценарийлерін есептеу; жалпы кәсіпкерлікті жүргізуді құрылымдау. Компания қызметінің нәтижелерін анықтау үшін екі әдісті қолданады : - есептеу әдісі; - кассалық әдіс. Қаржылық модель құру үшін күрделі бағдарламалар қажет емес. Microsoft Excel кестелік редакторын қолдана білу жеткілікті. Алдымен Сіз айлар бойынша барлық түсімдер мен қаражат шығындарын анықтау қажет болады.

Изображение слайда
12

Слайд 12

Бағдарлануды жеңілдету үшін сіз шығындар мен кірістерді мақалалар бойын-ша, яғни шығындар мен кірістердің мағыналарына ұқсас топтарға бөле алсыз. Мысалы, егер сіз бір апта ішінде пицца, шоколад және сусын сатып алсаңыз, үш бөлек тармақты көрсетудің мағынасы жоқ - сіз оларды бір «Тамақ » шығын бабына біріктіре аласыз. Мұндай баптарға «Жарнама», «Жылжыту», «Үй-жайды жалға алу», «Хостинг (егер сізде сайт болса), «Интернет», «Қызметкерлерге жалақы беру», «Тауарды сату » және т.б. жатуы мүмкін. Жеке блок ретінде сатудан келмейтін қаржылан-дыруды көрсете аласыз - «Инвестициялар», «Несиелер», «Құрылтайшылардың қаражаты». Мысалы, сізде сурет салу стартап курстары бар. Бастапқы кезеңде оның қаржылық моделі қалай көрінеді, соны қарастырайық : 1 ) Сізге ата-аналар бастау үшін 10 000 теңге берді делік. Алдымен сіз үйде сабақ өткізе бастадыңыз. Қаңтар айында аптасына 2 рет сабақ үшін 2000 теңгеден төлейтін 1 білім алушыңыз болды. Қаңтар айында сіз сурет салуға арналған бояулар мен қағазды сатып алып, мольбертті жалға алдыңыз; 2 ) ақпан айында 2 білім алушы болды. Сізге материалдарды сатып алудың қажеті жоқ еді, бірақ екі мольбертті жалға алуға тура келді; 3 ) наурыз айында Сіз өз сабақтарыңызды жарнамалау үшін Instagram-да парақ-ша ашуды шештіңіз және жарнама үшін 10 000 теңге төледіңіз. Нәтижесінде наурыз айында сізде 5 білім алушы болды. Сізге қосымша материалдарды сатып алып, жаңа мольберттерді жалға алуға тура келді;

Изображение слайда
13

Слайд 13

4 ) сәуір айында сіз сабақтарыңыз бен суреттеріңіз туралы пост жариялайтын SMM-маманды айына 10 000 теңгеге жалдауға шешім қабылдадыңыз. Сізде қа-зірдің өзінде 8 студент бар, оларды оқытуға уақытыңыз жетпейді, оларға әр са-баққа 2000 теңгеден емес, 1500 теңгеден топтық сабақтарды өткізуді ұсындыңыз. Сізге тағы да материалдарды сатып алып, жаңа мольберттерді жалға алуға тура келді; 5 ) тапсырыстар тым көп болғандықтан, мамыр айында тағы бір сурет мұғалімін жалға алып, онымен аптасына бір рет пленерге шыға бастадыңыз. Әр білім алу-шы үшін сіз оған 1000 теңге төлей бастадыңыз. Сіздің тұрақты 8 білім алушы-ңыздан басқа, пленердегі сабаққа 10 адамнан тұратын топ қосылды. Мұндай сабақтардың құны 2000 теңгені құрады; 6 ) маусым айында сіз балалар даму орталығындағы бөлмені 30 000 теңгеге жалға алып, екінші мұғалімді айына 60 000 теңгеге тұрақты жалақыға ауысыру-ды шештіңіз. Сонымен қатар, сіз Instagram-да бір ай тегін оқуға ұтыс ұйымдас-тырдыңыз, ол бойынша Сізге 4 жаңа білім алушы келді (оларды маркетинг шығынына жазамыз). Енді сізде топтық сабақтарға 1500 теңгеден 15 білім алушы қатысады, жеке сабақтарға 2000 теңгеден 5 білім алушы, пленерде 12 білім алушы болды.

Изображение слайда
14

Слайд 14

Қаражат қозғалысы (тг) Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Жиыны Кезең басындағы қаражат 19500 49500 110000 177000 275000 444000 Түсімдер: 16000 32000 80000 96000 176000 356000 756000 Сабақтар сату 16000 32000 80000 96000 96000 180000 + 80000 = 260 000 580000 Планердегі сабақтар 80000 96000 176000 Төлемдер: -6500 -2000 -19500 -29000 -78000 187000 -322000 Маркетинг -48000 -48000 Жарнама -10000 -10000 -10000 -10000 -40000 Жалақы -10000 -50000 -70000 -130000 Үй-жайды жалға алу -30000 -30000 Сабақтарға материал сатып алу -5000 -5000 -3000 -6000 -10000 -29000 Жабдықты жалға алу -500 -1000 -2500 -4000 -9000 -16000 -23000 Басқа да -1000 -1000 -2000 -2000 -3000 -3000 -12000 Қаржыландыру: 10000 10000 Сыртқы инвестициялар 10000 10000 Айналым жиыны 19500 30000 60500 67000 98000 169000 444000 Қалдығы 19500 49500 110000 177000 275000 444000

Изображение слайда
15

Слайд 15

Қаражат қозғалысы (тг) Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Жиыны Кезең басына Түсімдер: Тауарды сату Жарнама сату Төлемдер: Маркетинг Жарнама Жалақы Жалға алу Басқа да Қаржыландыру: Меншікті қаражат Сыртқы инвестициялар Айналым жиыны Кезең соңына Төменде қаржылық модельдің үлгісі көрсетілген. Оны сіздің стартапыңыз үшін деректермен толтырыңыз. Қажет болса, қажетті жолдарды жоюға және қосуға болады. Нарық болжамдарын ескере отырып, осындай кестені бір жылға толтырыңыз.

Изображение слайда
16

Слайд 16

Үш қаржылық есеп беру Кез келген бизнесте активтер, міндеттемелер, капитал, кірістер, шығыстар бар және осы көрсеткіштерді қадағалауға болатын үш есеп бар. Есеп Не көрсетеді Баланс Активтер (оның ішінде қаражат қалдығы), пассивтер (міндеттемелер және капитал) Табыс пен шығындар туралы есеп Кірістер, шығыстар, табыс Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы есеп Қаражат түсімдері және қаражат төлемдері, қаражат қалдықтары Қаржылық модельдеу нәтижесі: - Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы болжамды есеп; - Қаржылық нәтижелер туралы болжамдық есеп; - Болжамдық баланс. Баланс кез келген кәсіп иесіне қатысты «қаражат қайда?» деген сұраққа жауап береді. Есеп беру күніндегі баланста біз өзге де көрсеткіштер арасында келесідей маңызды сандарды көреміз: - қаражат қалдығы (активтерде); - бөлінбеген табыс (капиталда); - аяқталмаған өндіріс (жобалар) - активтерде; - берешек (дебиторлық – бізге қарыз, кредиторлық - біз қарызбыз ).

Изображение слайда
17

Слайд 17

Табыс және шығындар туралы есеп Басқаша - қаржылық нәтижелер туралы есеп, ағылшын тілінде profit and loss statement, P&L. Бұл есеп компания қызметінің қаржылық нәтижесін көрсетеді. Есептеу әдісімен кезең үшін жасалады. Табыс және шығын туралы есеп не үшін қолданылады: - қаржылық нәтиже қандай және қалай алынғанын және оның құрамдас бөлік-терін көру үшін: таза табыс, операциялық табыс, жалпы табыс (маржа); - маңызды қаржылық коэффициенттерді есептеу үшін: компания қызметінің ти-імділігі туралы айтатын маржиналдылық, рентабельділік (қанша маржа және та-быс теңгемен). Залалсыздық нүктесін есептеу үшін (шығындарды жабатын және нөлге тең табыс беретін сатудың ең аз көлемі, ал үлкен көлемі нөлдік емес табыс береді); - табыс бойынша кәсіпкерліктің құны туралы түсінікке ие болу үшін.

Изображение слайда
18

Слайд 18

Яғни бұл есепте біз келесіні көреміз: - компанияның табысы: - түсім (әдеттегі қызметтен түскен кірістер); - басқа да кірістер (басқа қызметтен түсетін біржолғы кірістер); - компанияның шығыстары: - өзіндік құны; - коммерциялық шығыстар; - әкімшілік шығыстар; - басқа шығыстар; - табысқа салынатын салық бойынша шығыс. Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы есеп немесе АҚҚЕ, ағылшынша cash flow statement, CF. Бұл есеп компанияның кезеңдегі айналымы (қаражат ағындары, түсімдер / төлемдер) және құрастырылған күнгі компанияның қаражат қалдықтары көрсетілген. Бұл есептің мағынасы – кезеңнің басындағы және соңындағы қаражат қалдықтарын (қанша болды және қаншаға айналды) салыстырып, өзгерістерге не себеп болғанын көрсету. Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы есеп не үшін пайдаланылады: - қаражат бизнесте қанша екенін білу үшін, кассалық алшақтықтарды және қаржыландыру қажеттілігін болжау; - компанияның қаражат ағындарын талдау үшін; - қаражат ағыны мен табыстың өзара байланысын қадағалау үшін.

Изображение слайда
19

Слайд 19

Осы есепте компаниядағы қаражаттың барлық ағында-ры (түсімдер мен төлемдер ) үш қызмет түріне топтасты-рылған: - операциялық; - инвестициялық; - қаржылық.

Изображение слайда
20

Слайд 20

Бұл бөлу сізге қаржылық қызметке қанша қаражат жұмсағаныңызды, олар қайдан, қайда кеткендерін көруге мүмкіндік береді. Инвестициялық тартымдылық көрсеткіштері Жобаны инвестициялау туралы шешім қабылдау кезінде инвесторлар ескеретін инвестициялық тартымдылық көрсеткіштері: - өтімділік кезеңі – РВ, ай; - дисконтталған өтемділік кезеңі – DPB, ай; - NPV (net present value); - IRR (internal rate of return); - Pay back period. NPV – таза дисконтталған қаражат ағыны, жобаның барлық кезеңінде дисконтталған қаражат ағындарының сомасы. Қаражат уақыт бойынша құнсызданып жатқанын ескере отырып, жоба қанша қаражат әкелетінін (ағымдағы бағада) көрсетеді. Дисконтталған қаражат ағыны - дисконттау мөлшерлемесіне көбейтілген жобаның қаражат ағыны (жоба бойынша түсімдер жоба бойынша төлемдерді алу). Алдымен (инвестициялық сатысында) ағын теріс болады, сату басталғаннан кейін ағын біртіндеп оңға айналады; NPV > 0 – яғни жоба оған салынған қаражатты қайтарады және тіпті қаражаттың құнсыздануын ескере отырып, инвесторларға табыс береді ;

Изображение слайда
21

Слайд 21

IRR, кірістіліктің ішкі нормасы - инвестициялық жобаға салынған қаражат-тың келтірілген құны нөлге тең болатын кірістілік пайызы. Яғни, бұл соған жет-кеннен кейін инвестор табыс табатын мөлшерлеме. MS Excel-дегі КІМ формула-сы (кірістіліктің ішкі мөлшерлемесі) инвестициялардың кірістілігін есептейді; Rau back period - жинақталған дисконтталған қаражат ағыны оң болатын кезең, яғни жинақталған дисконт ағыны плюске кіретін бірінші ай. Бұл жобаның өтелу мерзімі. Бұл барлық салынған инвестициялар қаражатпен «алынып», жоба өзін-өзі ақтауға шығатын ай. ҚАРЖЫЛЫҚ МОДЕЛЬ-2 Юнит-экономика Юнит-экономика - бұл бір пайдаланушыға дәл келетін кірістер мен шығыстар-ды есептеу. Юнит-экономиканы қалай есептеу керек Алдымен Excel кесте жасау керек болады. Бірақ бұған кіріспес бұрын, біз сіз кездестіретін негізгі ұғымдарды талдаймыз. Алдымен сіздің өніміңізге қатысты барлық адамдар екі шағын топқа бөлінеді деп айту керек: 1 ) сіздің өніміңізге қызығушылық танытуы мүмкін, бірақ олар оны пайдаланбайтын немесе оны пайдалануы мүмкін болған, бірақ олар сіз қойған бағаны төлеу үшін жеткілікті құнды деп есептемейтін әлеуетті клиенттер ;

Изображение слайда
22

Слайд 22

2 ) төлем жасайтын клиенттер – бұл үшін төлеуге дайын пайдаланушылар. Одан кейінгі барлық есептер осы екі топқа қатысты құрылады. Бірінші топ әдетте «пайдаланушылар ағыны» (Users (U) немесе Lead Acquisition), екіншісі - «ақылы клиенттер» (Buyers (B) терминін білдіреді. Сату арнасы - бұл өнім немесе қызмет туралы ақпарат әлеуетті тұтынушыларға жететін және оның соңында сатып алу жүргізілетін жол. Айырбастау (Conversion) – пайызбен көрсетіледі және сіздің жарнамаңызды көргендердің қанша адам сілтеме бойынша көшкенін (немесе хабарландыру бойынша келген) және өнімді сатып алғанын көрсетеді. Орташа чек (Average Price) орташа төлем мөлшерін көрсетеді. Төлемдердің орташа саны (Average Payment Count) – бұл жарнаманы көрген және оны пайдаланған барлық уақытта сіздің өніміңіз үшін төлей бастаған бір клиент жүзеге асыратын сатып алудың орташа саны. Бір пайдаланушының орташа кірісі (Average revenue per user (ARPU) - пайдаланушы ағынындағы бір адамға шаққандағы орташа қанша табыс әкеледі. Төлейтін клиенттен түсетін орташа табыс (Average Revenue per Paying User (ARPPU) немесе Lifetime Value (LTV) - жарнаманы көрген және оны пайдалану кезінде өнім үшін төлеп бастаған клиент қандай табыс әкеледі. Егер сіз өнімді жасап, оны сатсаңыз, онда LTV - бұл бір сатылымның бағасы, ал егер сіз музыкалық тректерді веб-сайт арқылы сататын болсаңыз, онда LTV - бұл орташа уақыт ішінде бір адам сайтт пайдалану кезінде сатып алатын жолдар санына көбейтілген бір жолдың құны.

Изображение слайда
23

Слайд 23

Төлемдер (Revenue) – сіздің өніміңізді пайдалану кезіндегі бизнес табысы, яғни сіздің жарнамаңызды көрген клиенттер қанша қаражат төлейді. Жарнама шығындары (Acquisition Costs) – жарнамаға арналған жиынтық шығындар, сіз арнада дамытуға жұмсайтын қаражатыңыз. Бір пайдаланушыны тарту бағасы (Cost per lead (CPL) – пайдаланушылар ағынынан бір адамға арналған өнімді жарнамалауға қанша қаражат жұмсайсыз. Бір төлейтін клиентті тарту құны (Customer Acquisition Cost (CAC) – сіздің жарнамаңызды көрген және сіздің өніміңіз үшін төлей бастаған клиент үшін өз тауарыңыздың жарнамасына қанша қаражат жұмсайсыз. Бірінші сатудағы шығындар (COGS (first sale) – алғашқы сатумен байланысты шығындар. Әрбір сатуға арналған шығындар (COGS (each sale) – әрбір сатуға кезіндегі шығындар. Мысалы, бұл сіздің тауар сатылатын дүкен комиссиясы, мұндай шығындар болмауы мүмкін. Сату арнасынан түскен табыс (Total profit) – бір клиенттен төленетін клиенттер мен табыс санына байланысты сату арнасынан түскен кірістер. Бір клиенттен түскен табыс (Profit per user) – бұл әрбір тартылған клиенттен түскен табыс минус барлық шығындар.

Изображение слайда
24

Слайд 24

Сату арнасы Іздеу бағанындағы жарнама Үнпарақтарды тарату Баннер Пайдаланушылар ағыны, адам 5000 1000 8000 Төлейтін клиенттер, адам 50 20 20 Айырбастау, % Төлейтін клиенттер / пайдаланушылар ағыны 0,01 = 50 / 5000 0,02 = 20 / 1000 0,0025 = 20 / 8000 Орташа чек, теңге 500 500 750 Бір клиенттен алынатын төлемдердің орташа саны, дана 3 3 1 Тартылған пайдаланушыдан алынатын орташа табыс, теңге Клиенттердің төлемдері / пайдаланушылар ағыны 15 = 75000 / 5000 30 = 30000 / 1000 1,875 = 15000 / 8000 Төлейтін клиенттен орташа табыс, теңге Орташа чек х Бір клиенттен алынатын төлемдердің орташа саны 1500 = 500 х 3 1500 = 500 х 3 750 = 750 х 1 Клиенттердің төлемдері, теңге Төлейтін клиенттен орташа табыс х Төлейтін клиенттер 75000 = 1500 х 50 30000 = 1500 х 20 15000 = 750 х 20

Изображение слайда
25

Слайд 25

Сату арнасы Іздеу бағанындағы жарнама Үнпарақтарды тарату Баннер Арнадағы жарнамаға жұмсалған шығындар, теңге 5000 3000 15000 Бір пайдаланушыны тарту құны, теңге Арнадағы жарнама шығындары / пайдаланушылар ағыны 1 = 5000 / 5000 3 = 3000 / 1000 1,875 = 15000 / 8000 Бір төлем жасайтын клиентті тарту құны, теңге Арнадағы жарнама шығындары / Төлейтін клиенттер 100 = 5000 / 50 150 = 3000 / 20 750 = 15000 / 20 Бірінші сатудағы шығындар, теңге 250 250 250 Әрбір сатуға арналған шығындар, теңге 50 50 50 Сату арнасынан табыс, теңге Бір клиенттен түскен табыс х Төлейтін клиенттер 50000 = 1000 х 50 19000 = 950 х 20 -6000 = -300 х 20 Бір клиенттен түскен табыс, теңге Төлейтін клиенттен орташа табыс – Бір төлейтін клиентті тарту құны – Бірінші сату кезіндегі шығындар – (Әрбір сатуға арналған шығасылр х Бір клиенттен орташа төлем саны) 1000 = 1500 – 100 – 250 – (50 х 3) 950 = 1500 – 150 – 250 – (50 х 3) -300 = 750 – 750 – 250 – (50 х 1)

Изображение слайда
26

Слайд 26

Кестені құрастырып, сіз кестенің соңғы екі жолына бағдар жасай отырып, сату арналарын бағалай аласыз. Егер соңғы екі жолдағы сан оң болса, демек онда сату арнасындағы юнит-экономика үйлеседі деген сөз. Егер теріс болса, онда сату арнасы шығынға жұмыс істейді және одан бас тарту керек. Барлық метрикаларды есептеп, оларды салыстыруға болады. Егер төлем жасайтын клиенттен орташа табыс (ARPPU) 1500 теңгеге тең болса, ал бір төлем жасайтын клиентті тарту құны (CAC) – 100 теңге болса, онда сату арнасы тиімді және сіз табыс табасыз.

Изображение слайда
27

Слайд 27

4. Инвестицияларды тарту және мемлекеттік қолдау шара-лары Инвестицияларды тарту тәсілдері Инвестор - болашақта одан табыс табу мақсатында қандай да бір бөгде жобаға өз қаражатын салатын жеке тұлға немесе ұйым. Қалай болғанда да инвестор кәсіпкердің жобаның жетістігіне деген сенімін ; пайымдаулар мен есептеулердің дәйектілігін ; сондай-ақ жоба сәтті болады деп болжауға мүмкіндік беретін стартапердің жеке қасиеттерін көруге үміттенеді. Сондықтан барлық үш құрамдас бөлікке қамқорлық жасау керек, әйтпесе инвестор өз қаражатын жобаға салуға мүдделі болмайды. Инвестиция – маңызды іс болғандықтан, инвестормен шарт жасаспас бұрын, төменде берілген барлық сұрақтарға жауап беру және оларға жазбаша көрсету қажет. Қаражат : 1. Жоба, жарғылық капиталдың мөлшері, жарғылық капиталға салымдар қалай қаржыландырылады? 2. Егер инвестор шартты бұзса және қаржыландыру бойынша міндеттемелерді орындамаса не болады? 3. Болашақта инвестор компанияны қайта қаржыландырады деп болжанып отыр ма? 4. Инвестор компанияда қандай үлес алады ?

Изображение слайда
28

Слайд 28

Табысты бөлу: 5. Инвестордың компанияны басқаруға қатысу құқығы бола ма? 6. Инвесторға ақшалай қаражатты, мысалы, қарыз бойынша пайыздарды төлеу жоспарланып отыр ма? Бизнес-жобаны жүргізу: 7. Инвестор бизнесте қандай рөлге ие болады? 8. Компания директоры кім болады? 9. Компания директоры қандай өкілеттіктерге ие болады? 10. Әріптестер бірауыздан қандай шешімдер қабылдауы керек? 11. Егер әріптестердің бірі көпшіліктің пікірімен келіспесе, қандай іс-әрекеттер жасау керек? Бизнестен шығу: 12. Инвесторлар немесе әріптестер бизнестен шыға алатын шарттар? 13. Жұмыс істеп тұрған әріптестерде бұрынғы әріптестердің немесе инвесторлардың үлестерін сатып алуға басым құқығы бола ма? 14. Әріптестерде үлесті иеліктен айыру құқығына шектеулер бола ма? 15. Мұрагер компания құрамына кіре ала ма? 16. Шарт ережелері бұзылған жағдайда әріптестер қандай жауапкершілікке тартылады? 17. Әріптестердің басқа компанияларда осындай қызметті жүзеге асыруға құқығы бар ма ?

Изображение слайда
29

Слайд 29

Сұрақтарға жауап беру нәтижесінде сіз ынтымақтастықты қалай ресімдеуге болатын нұсқалардың бірін таңдай аласыз: 1. Инвесторды заңды тұлға қатысушыларының құрамына ресімдеу. Бұл инвестор қаражат орнына компаниядан бір орынды иеленген жағдайда орын алады. 2. Егер инвестор құрылтайшылардың құрамына кірмейтін болса, ең жылдам тәсіл - инвестициялық шарт жасау. 3. Жоба өміріне қатыспайтын инвестормен қарым-қатынасты рәсімдеудің баламалы тәсілі – қарыз шартына қол қою. Егер жоба ақыры инвестиция алған болса, бұл іс аяқталмайды. Шартқа қол қойылғаннан кейін және қаражат алғаннан кейін стартаперлер келесілерге міндетті болады: - инвесторды кәсіпкерліктің дамуы, бар мәселелер мен оларды еңсеру тәсілдері туралы жүйелі түрде хабардар ету; - инвесторға компанияның дамуына қатысты қабылдайтын барлық тактикалық және стратегиялық шешімдер туралы тұрақты түрде хабарлау; - кәсіпкерліктің тиімділігін арттыру бойынша жаңа шешімдер ұсыну. Инвесторды келесіден іздеуге болады : - әр түрлі бизнес-инкубаторларда; - инвестициялық қорда; - тақырыптық іс-шараларда; - жеңімпаздар инвесторлардан қаржылық қолдау алатын конкурстарда.

Изображение слайда
30

Слайд 30

Қазақстанда стартаптарға арналған көптеген инкубаторлар мен бағдарламалар бар : Techgarden.kz – қаржыландыруды тарту мақсатында инновациялық стартаптар, инвесторлар (жер қойнауын пайдаланушылар, бизнес-періштелер) арасындағы кездесулер мен келіссөздерге арналған алаң. Аlmaty TechGarden сұранысты (инвесторлардан міндеттер) – инвесторлар мен клиенттерге қол жеткізуді шоғырландырады Meninarmanym.kz - 16-35 жас аралығындағы жаңадан бастаушы кәсіпкерлерге арналған конкурс. Өңірлік іріктеуден кейін стартаперлер үш күндік «машықтану-дан», тренингтерден өтіп, менторлардың көмегін алады. Entrepreneur.saby.kz – қолданыстағы кәсіпкерлікті дамытуға немесе жаңасын құруға бағытталған жыл сайынғы «Өз бизнесіңді жаса» конкурсы. Байқауға қатысушы болу үшін жобаны әрі қарай дамыту мен іске асыру үшін грантқа не үшін лайықты екенін көрсететін бейне түсіріп алу керек. Startup.techgarden.kz – стартаптарға арналған акселерацияның халықаралық бағдарламасы. Astanahub.com – халықаралық технопарк және IT-стартаптар қауымдастығы (мастер-класстар, стартаптар мектебі, стартап-weekend, көпшілік талқылаулар, акселератор және т.б.). Most.com.kz – MOST бизнес-инкубаторы-болашақ кәсіпкерлер өз жобаларымен жұмыс істей алатын, тәжірибе алмасатын, тәжірибелі бизнесмендерден тәлімгер-лік алатын және өз бизнес-идеяларын капиталдандыруға инвестиция тарта алатын шығармашылық кеңістік.

Изображение слайда
31

Слайд 31

Инвестициясыз кәсіпкерлікті қалай бастауға болады Жоғарыда аталған барлық стартап-инкубаторлар мен конкурстар өз бизнесін қаржылық салымсыз бизнес-идеялардан іске қосуға мүмкіндік береді. Капиталсыз кәсіпкерлікті бастаудың тағы бір нұсқасы – краудфандинг. «Краудфандинг» сөзі «crowd» («топ») және «funding» («қаржыландыру») ағылшын сөзінен шыққан, оны «халықтық қаржыландыру» ретінде аударуға болады. Краудфандинг – бұл кез келген адамнан белгілі бір жобаны қаржыландыру үшін қаражат жинау түрі. Қаражат жинаушыларды раципиенттер немесе авторлар деп атайды (егер жоба көпфондинг алаңында өткізілсе), ал қайырымдылық жасағандар донор, демеуші немесе инвестор деп аталады. Краудфандинг үшін көптеген алаңдар бар. Кейбірлерін атап өтетін болсақ:. Kickstarter – ең ірі және ең танымал әлемдік краудфандинг алаңдарының бірі. Кез келген ұстанымдарды орналастырғаны үшін жалпы алымдардың 5% алады. Indiegogo – танымалдығы бойынша екінші орындағы платформа. Мұнда жобаны орналастыру санатын таңдау бойынша шектеу жоқ. Кез келген адам өз идеясын тіркей алады (қаншалықты таңқаларлық немесе ерекше болмасын) және оған қаражат жинай алады. Қазақстанда Start-time.kz краудфандингтік платформасы 25 жобаға қаражат жинауға көмектесті.

Изображение слайда
32

Последний слайд презентации: Тақырып 11. Бизнес-жоспарды құру: Қаржыландыру стратегия-сы, тәуекелдерді

5. Кәсіпкерлік тәуекелдер және тәуекелдерді бағалау.

Изображение слайда