Презентация на тему: Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:

Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
1869 жылы Ф.Мишер іріңді жасушаны зерттеген кезде нуклеин қышқылдарының бар екенін тапты.
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
ШЫНЖЫРДАҒЫ НУКЛЕОТИДТЕРДІҢ ҚОСЫЛУЫ
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
А қуыз биосинтезі
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:
1/77
Средняя оценка: 4.7/5 (всего оценок: 89)
Код скопирован в буфер обмена
Скачать (3320 Кб)
1

Первый слайд презентации

Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты: Нуклеин қышқылдарының, ақуыздардың қызметін, өзін-өзі коррекциялауын, тұқымқуалайтын ақпаратты жүзеге асырудағы РНҚ ролін оқып білу. Дәрістің жоспары: 1. ДНҚ шыншырының функциональді ролі. 2. Кодтайтын және маңыналы шынжырларға сипаттама. 3. Матрицалық РНҚ-ң қызметі. 4. т-РНҚ қызметі. 5. р-РНҚ қызметі. 6. Ақуыздардың құрылымдық ерекшеліктері. 7. Ақуыздардың қызметі.

Изображение слайда
2

Слайд 2: 1869 жылы Ф.Мишер іріңді жасушаны зерттеген кезде нуклеин қышқылдарының бар екенін тапты

Изображение слайда
3

Слайд 3

1889 жылы Рихард Альтман– нуклеин қышқылы терминін енгізді. Алғаш рет нуклеин қышқылдарына зерттеу жасаған Альбрехт Коссел, өткен 80-жылдары нуклеин қышқылдарынан азоттық негіздерді анықтады. 1910 ж. ол Нобель сыйлығын медицина саласында ашқаны үшін алды.

Изображение слайда
4

Слайд 4

1914 жылы Щепотьев нуклеин қышқылдары тұқымқуалау ақпаратын тасымалдауға қатысады деген болжау айтты. Бірақ, 1944 жылы Эвери және оның әріптестері, бактериядағы трансформация бойынша Гриффитс тәжірибесі негізінде, ДНҚ- тұқымқуалау ақпаратын беретінін және сақталатынын дәлелдеді.

Изображение слайда
5

Слайд 5

Американдық биохимик Эдвин Чаргафф алғаш рет ДНҚ-ның нуклеотидтің сандық құрамын талдады. Ол, ДНҚ молекуласындағы пуриндік негіздің саны пиримидиндік азотты негіздің санына тең екенін түсіндірді. Нақтырақ, А -саны Т-санына, ал Г = Ц –ға тең.

Изображение слайда
6

Слайд 6

6 НУКЛЕИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ МОНОМЕРЛЕР - НУКЛЕОТИДТЕР ДНҚ – дезоксирибонуклеин қышқылы РНҚ Рибонуклеин қышқылы ДНҚ нуклеотидінің құрамы РНҚ нуклеотидінің құрамы Азоттық негіздер: Аденин (А) Гуанин (Г) Цитозин (Ц) Урацил (У): Рибоза Фосфор қышқылының қалдығы Азоттық негіздер: Аденин (А) Гуанин (Г) Цитозин (Ц) Тимин (Т) Дезокси- рибоза Фосфор қышқылының қалдығы Ақпараттық (матрицалық) РНҚ (и-РНҚ) Транспорттық РНҚ (т-РНҚ) Рибосомалық РНҚ (р-РНҚ)

Изображение слайда
7

Слайд 7

Нуклеин қышқылдары – мономерлерден, нуклеотидтерден тұратын полимерлер, 3 компоненттен тұрады: Пентоза қанты Фосфат Азотты негізден (пурин немесе пиримидин). Пуриндер – аденин және гуанин Пиримидиндер – цитозин және тимин Шынжыр негізі пентоза қалдықтарынан- дезоксирибоза және фосфаттан тұрады.

Изображение слайда
8

Слайд 8: ШЫНЖЫРДАҒЫ НУКЛЕОТИДТЕРДІҢ ҚОСЫЛУЫ

ДНҚ – фосфодиэфирлі байланысты (бір нуклеотидтің фосфаты және басқа нуклеотидтің гидроксилі), нәтижесінде полинуклеотидті тізбек пайда болады. Тізбекті құрастыру полимераза ферментінің қатысумен жүреді. Алдымен шынжырда әрқашан фосфат 5 / жағдайында, ал соңғы тізбек бос гидроксил (ОН) 3 / жағдайында болады.

Изображение слайда
9

Слайд 9

Изображение слайда
10

Слайд 10

Джеймс Уотсон және Фрэнсис Крик 1953 жылы « Nature » журналында ДНҚ өз моделі туралы ақпаратты жазды, ал 1962 ж. олар Морис Уилкинспен бірге осы жұмыстары бойынша Нобель сыйлығын алды

Изображение слайда
11

Слайд 11

11 ДНҚ және РНҚ құрылымы ДНҚ

Изображение слайда
12

Слайд 12

ДНҚ ұйымының құрылымдық ерекшелігі, ол екі полинуклеотидті тізбектен тұрады. ДНҚ-ң үшөлшемді моделі, 1953 жылы американ биофизигі Дж. Уотсон мен ағылшын генетигі Ф.Крик ұсынған бойынша, тізбектер бір-бірімен сутекті байланысты, олардың азотты негіздері комплементарлы (толықтырушы, сәйкес) принцип бойынша қосылады.

Изображение слайда
13

Слайд 13

Аденин – бір тізбегі тиминмен, екі сутекті байланыспен қосылады. Гуанин және цитозин үш сутекті байланысты. Келесі ерекшелігі, ДНҚ-ның екі полинуклеотидтік тізбегінің қосылуы, оның антипараллельділігі: Бір тізбектің 5 / соңы, екінші тізбектің 3 / соңымен қосылады, және керісінше. 5 / _________ 3 / 3 / _________ 5 /

Изображение слайда
14

Слайд 14

Рентгенқұрылымдық мәліметтер анализінің көрсетуі бойынша, ДНҚ молекуласы–екі тізбекті спиральден тұрады, өз білігінің (ось) айналасында сағат тілінің бағыты бойымен оңға қарай ширатылған, бұралған баспалдаққа ұқсайды. Спиральдің диаметрі 2 нм, ұзындығы – 3,4 нм, әрбір орамда 10 нуклеотидтен болады.

Изображение слайда
15

Слайд 15

Изображение слайда
16

Слайд 16

16 ХРОМОСОМА ҚҰРАМЫНДАҒЫ ДНҚ

Изображение слайда
17

Слайд 17

ДНҚ молекуласының кеңістіктегі құрылымы 3 құрылымнан тұрады: Алғашқы құрылымы – полинуклеотидті тізбек. ДНҚ-ы бөлігінің 64% уникалді бірізділіктер. Бұл – құрылымдық гендер. Құрылымдық гендер белгілі ақуыз биосинтездерін қамтамасыз етеді. Қалған гендер ақуыз синтезін қадағалайды. ( Ген – белгілі бір ақуыздың алғашқы құрылымы туралы ақпараты бар ДНҚ молекуласы ) Екінші құрылымы – бір-біріне, екі комплементарлы және антипараллельді нуклеотидті тізбектер, сутекті байланыспен қосылады.

Изображение слайда
18

Слайд 18

Үшінші құрылысы –үш өлшемді спираль. Адам жасушасының ядросындағы ДНҚ-ның жалпы ұзындығы шамамен 190 см, 46 молекуладан тұрады, бір молекуланың орташа ұзындығы 4 см тұрады.

Изображение слайда
19

Слайд 19

ДНҚ тізбегінің функциональді ролі Кодтайтын немесе мағыналы тізбек Мағыналы тізбек 5' ТТА-АГТ-ЦЦТ 3' Матрицалы тізбек 3' ААТ-ТЦА-ГГА 5' Транскрипция Матрицалы РНҚ 5' УУА-АГУ-ЦЦУ 3' Трансляция Пептидті тізбек - сер- вал- глу Транскрипция процесінде (пре-м-РНҚ синтезі немесе генді санау) матрицалық тізбектен ақпарат жазылады.

Изображение слайда
20

Слайд 20

РНҚ, ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ Генетикалық кодтың көмегімен жазылған тұқымқуалау ақпараты ДНҚ молекуласында сақталынады. ДНҚ-дағы сақталынған ақпаратты көшіруші рибонуклеин қышқылы-РНҚ болып саналады. РНҚ – бір полинуклеотидті тізбектен, 4 әртүрлі нуклеотидтерден: құрамы қант – рибозадан, фосфаттан және 4-азотты негізден – аденин,гуанин,цитозин және урацилден тұрады.

Изображение слайда
21

Слайд 21

Изображение слайда
22

Слайд 22

Изображение слайда
23

Слайд 23

Жасушадағы барлық РНҚ 3 негізгі түрге бөлінеді : Матрицалық немесе ақпараттық, РНҚ ( мРНҚ, н/е аРНҚ ). мРНҚ әртүрлі қызмет атқаратын бірнеше аймақтан тұрады. Кэп аймақ. Басқа РНҚ түрлерінен, басқа молекулалардан мРНҚ ажыратуға « көмектеседі », РНҚ стабилділігі үшін негізгі роль атқарады Предцистронды аймақ – рибосомамен байланысуды қамтамасыз етеді. Инициирлеуші аймақ – ақуыз синтезінің басталатын нүктесі. Цистронды аймақ – ақуыз құрылымы туралы ақпараты бар. Үзілетін триплет – ақуыз биосинтезінің аяқталатын орны. Постцистронды аймақ синтезделетін ақуыздың санын реттейді, РНҚ тұрақтылығы үшін роль атқарады.

Изображение слайда
24

Слайд 24

Аса маңызды роль тасымалдаушы РНҚ (т-РНҚ) атқарады. Олар пептидті тізбектің жиналатын жеріне қажетті аминқышқылдарды әкеледі, яғни трансляциялық аралық звено ролін атқарады (генетикалық ақпаратты а-РНҚ тілінен ақуыздағы амин қышқылы тіліне аударады, яғни синтезделінеді).

Изображение слайда
25

Слайд 25

т-РНҚ молекулалары –бұл полинуклеотидті тізбек, ДНҚ-ң белгілі бір ізділігінде синтезделеді. Олар 75-95 нуклеотидтерден тұрады, олардың 13% модифицирленген (минорлық) нуклеотидтерден тұрады.

Изображение слайда
26

Слайд 26

т-РНҚ құрылысы, жоңышқа жапырағының пішіні секілді (бұл екінші құрылысы). Бір бұтағында үш нуклеотид – (антикодон) орналасады, ол аминқышқылды кодтайтын м-РНҚ кодонына комплементарлы орналасады және акцепторлы соңына қосылды.

Изображение слайда
27

Слайд 27

Т – РНК (ТАСЫМАЛДАУШЫ) кодон Т- РНҚ құрамында 3 ілмек болады : 1) дигидроуридиндік. Оның құрамына 8-12 нуклеотидтер және бірнеше дигидроурацил молекулалары болады. 2) псевдоуридиндік. Маңызы : рибосомамен әрекеттесуді қамтамасыз етеді. 3 ) антикодондық. 20 нуклеотидтерден тұрады. Оның құрамына ақуыз молекуласын құрайтын аминқышқылдарды танитын нуклеотидтер триплеті бар. Әрбір аминқышқылының өзіне тән кодоны бар.

Изображение слайда
28

Слайд 28

Цитоплазмада шамамен 40 түрлі т-РНҚ –ң әртүрлі молекуласы кездеседі. Бұл, 20 амин қышқылын ақуыздың жинақталу орнына тасымалдауға жеткілікті. т-РНҚ-ның өз аминқышқылымен ерекше қосылуы аминоацил –т-РНҚ –ның пайда болуына алып келеді.

Изображение слайда
29

Слайд 29

Тиісті антикодоны бар, амин қышқылдың және т-РНҚ-ның қосылу ерекшелігі, амино-ацил-т-РНҚ-синтетаза ферментінің арқасында жүзеге асады. Цитоплазмада өзінің амин қышқылын және оған тиісті т-РНҚ антикодонын тануға қабылетті көптеген осындай ферменттер жинағы болады.

Изображение слайда
30

Слайд 30

Қорытындылай келе : ДНҚ-молекуласында жазылған және м-РНҚ-да көшіріліп алынған тұқым қуалайтын ақпараттар, трансляция кезінде екі процесстердің нәтижесінде түсіндіріледі. Амино-ацил-т-РНҚ-синтетаза ферменті т-РНҚ-ның амин қышқылымен қосылуын қамтамасыз етеді.

Изображение слайда
31

Слайд 31

Содан кейін, амино-ацил-т-РНҚ-ы м-РНҚ антикодон және кодон қарым-қатынасы арқасында комплементарлы қосылады. т-РНҚ жүйесінің көмегімен, м-РНҚ-ның нуклеотидті тізбектер тілі, пептидтің амин қышқыл бірізділігіне трансляцияланады.

Изображение слайда
32

Слайд 32

РИБОСОМАЛЬДІ РНҚ (р-РНҚ) Ақпаратты нуклеотидтер тілінен, аминқышқыл тіліне трансляциялау процесі рибосомаларда жүзеге асады. Рибосомалар –бұл, р-РНҚ-ң және әртүрлі ақуыздардың күрделі комплексі. Екі суббірліктен тұрады. Аз суббірлік бір рРНҚ молекуласынан, ал үлкені – 3 молекуладан түрады. Басқа РНҚ түрлерімен салыстырсақ, рРНҚ гуанин мен цитозиннің сандары өте көп болады. рРНҚ 1%-аз модифицирленген (минорлық) нуклеотидтерден тұрады.

Изображение слайда
33

Слайд 33

DNA Transcription Translation Trait RNA Protein The “Central Dogma” of Molecular Genetics RNA processing

Изображение слайда
34

Слайд 34

Transcription makes an RNA copy of DNA. Transcription is a Key Step in Gene Expression

Изображение слайда
35

Слайд 35

Ақуыздардың құрылысы Ақуыздар - өзара пептидтік байланыстармен байланысқан, амин қышқылдарынан тұратын жоғары молекулярлы азоттық қосылыстар. Ақуыздардың элементарлық құрамы : С - 50%-55% Н – 6,3%-7,5% О – 21,5%-23,5% N – 15%-18% S - 0%-2,4% Р – 0%-2% Ақуыз – бұл мономерлерден тұратын биополимер. Ақуыздардың мономері болып амин қышқылдары саналады. Ақуыз құрамына кіретін амин қышқылдарының саны – 20. Олар протеинді амин қышқылдары деп аталады. NH2 – CH – COOH NH2 – амин тобы С OOH – карбоксиль тобы R Амин қышқылдарының бір – бірінен айырмашылығы – олар, тек радикалдары бойынша ( R ) ғана ерекшеленеді. Амин қышқылдарын 2 топқа бөлуге болады : 1) алмасатын ( егер бұл амин қышқылдары болмаса, құрылымы бойынша ұқсас амин қышқылымен алмаса алады );

Изображение слайда
36

Слайд 36

1) Алмаспайтын ( эссенциальды ). Адам ағзасында синтезделінбейді ( оларға амин қышқылының 8- түрі жатады ). Міндетті түрде адам ағзасына тағаммен ене д і: (метионин, трионин, лизин, лейцин, изолейцин, валин, триптофан, фенилаланин,), - ал жарым-жартылай алмаспайтынға амин қышқылының 2 түрі жатады : - аргинин, гистидин. 2) А лмасатын : Глутамин қышқылы, Глутамин, Пролин, Аспарагин қышқылы. Тирозин Цистеин. Серин. Глицин. Аланин. Аспарагин.

Изображение слайда
37

Слайд 37

алғашқы екінші ретті үшінші ретті төртінші ретті Ақуыздардың құрылымы

Изображение слайда
38

Слайд 38

ақуыздардың алғашқы құрылымы Амин қышқылдары қалдықтарының полипептидті тізбекте бір ізділікті орналасуы. …- ала – лиз – вал – вал – иле - … Ақуыздардың алғашқы құрылымын ақуыздардың жүйелік номенклатурасында қолдануға болады.

Изображение слайда
39

Слайд 39

ақуыздардың екінші ретті құрылымы Полипептидтік тізбектің кеңістікте орналасуы : 1) α – спираль. 2) β – құрылым. α-спираль Пептидтік тізбектің негізі тірегі спиральға бұралған, амин қышқылының радикалдары спиральдан сыртқа қарай айналады. Бұл құрылым кезінде аминқышқыл негіздері сутекті байланыспен қосылады. Бір спиарльді орамға 3,6 аминқышқыл қалдықтары қатысады (бір амин қышқылының NH -тобы мен басқа амин қышқылының СО- тобы ). α- спиральді ақуыздар : миозин,- α-кератин

Изображение слайда
40

Слайд 40

β- құрылым пептидті тізбектердің негіздері иректелген конфигурацияны немесе бүктелген жапырақ тәрізді болып келеді. Бұл құрылым сутекті байланыспен байланысқан. β- құрылымды ақуыздардың түрлері : Жібек фибрионы β-кератин

Изображение слайда
41

Слайд 41

ақуыздардың үшінші ретті құрылымы Үшінші ретті құрылым домендер пішінімен анықталады. Домен – бұл ақуыздардың әртүрлі екінші ретті құрылымынан тұратын, нақты құрылым α и β аймақтарының қатынасына тәуелді, ақуыздардың үшінші ретті құрылымы глобулярлы және фибриллярлы болып бөлінеді және глобула деп аталатын құрылым түзіледі.. Үшінші ретті құрылымға тән байланыстар түрі: 1) дисульфитті - ковалентік байланыс,, цистеин қалдықтары аралығында түзіледі 2) сутекті – полярлы (зарядталған және зарядталмаған радикалдар аралығында); 3) гидрофобты әсерлесу

Изображение слайда
42

Слайд 42

ақуыздардың төртінші ретті құрылымы Төртінші құрылым, бірнеше суббірліктен тұратын ақуыздарға тән, мысалы, гемоглабин – 4 молекуладан тұрады. С уббірліктер арасында туындайтын гидрофобтық өзара әсерлесу нәтижесінде құрылымның тұрақтылығы сақталады.

Изображение слайда
43

Слайд 43

Фолдинг және фолдинг факторлары. Фолдинг- пептидті тізбекті дұрыс үшөлшемді құрылымға жинақтау. Фолдинг фолдаза және шаперондардың қатысуымен өтеді. Фолдинг факторлары екі топқа бөлінеді: 1 топ – катализдік белсенділікті ақуыздар, яғни фолдинг ферменттері – фолдазалар 2 топ – молекулалық шаперондар ( HSP ), әртүрлі механизмді әсер ететін қосымша ақуыздар және пептидті тізбектегі дұрыс емес әрекеттестікті ескертеді.

Изображение слайда
44

Слайд 44

Шаперондар - ақуыздардың кейбір жасушаішілік тасымалдау түріне қатысады (лизосомаларда және митохондрияда). Лизосомаларға өз мезгілін өтеген және рефолдингке берілмейтін ақуыздар түседі. Шаперондар – рефолдингті бақылайды. Рефолдинг – қайтадан құрылу деген мағынаны білдіреді.

Изображение слайда
45

Слайд 45

Ақуыздар әр түрлі себептердің әсерінен (қызып кету, сәулелену, оксиданттардың әсері) өзінің нативті конформациясын жоғалтуы мүмкін, яғни жарым жартылай немесе толығымен денатурацияланады. Денатурация – ақуыздың табиғи құрылымының бұзылуы. Бұндай ақуыздар шаперондардың белсенді көмегі кезінде рефолдингке немесе ренатурацияға ұшырауы мүмкін. Егер жасуша ұзақ стрессті жағдайда болса, шаперондардың синтезі артады.

Изображение слайда
46

Слайд 46

Кейбір ауыр жүйке аурулар ында фолдинг өз қызметін дұрыс атқармайды. Мида конформациясы дұрыс емес прионды ақуыздар бар, бірақ кейбір ауруларда оның конформациясы өзгереді және бұл ақуыз – прион немесе ақуызды жұқпалы бөлшек деп аталады. Приондар, конформациясын өзгертуге мәжбүр етеді және басқа ақуыздар, яғни антишаперондар ролін атқарады және фолдингті керісінше өткізеді.

Изображение слайда
47

Слайд 47

Нәтижесінде, бірнеше жылдан соң адамды немесе жануарды өлімге әкелетін ауру жетіледі. Қуысты (кеуекті) энцефалопатия - немесе сиырдың құтыруы. Сиыр етін жегенде -Крейнцфельда-Якобв ауруын шақырады. Жаңа Гвинееда – Куру ауруы бар. –бұл ауру кезінде адамның бетінде бет-аузын қисайтушылық (тыжырайтушылық) –пайда болады. Бұл каннибализмнің нәтижесінде ауруды беру.

Изображение слайда
48

Слайд 48

ПРИОНДАРДЫҢ ПАЙДА БОЛУ СЕБЕПТЕРІ 1. Фолдинг катесі. 2. Мутация - ақуыздың дұрыс емес оралуына алып келеді. 3. Приондары бар, жануарлар ұлпасын тамақпен пайдаланғанда болады, сондықтан олар жұқпалы бөлшектер деп аталады.

Изображение слайда
49

Слайд 49

АҚУЫЗДАРДЫҢ ЖІКТЕЛУІ I. ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ БОЙЫНША: 1) жай ақуыздар ( протеиндер ), тек амин қышқылдарынан тұрады. 2) күрделі ( протеидтер ), амин қышқылдарынан басқа әртүрлі қосымша топтары бар ( нуклеопротеидтер, гликопротеидтер, т.б. II. ӘРТҮРЛІ ЕРІТІНДІЛЕРДЕ ЕРІГІШТІГІ БОЙЫНША: 1) Альбуминдер – минеральды тұздардың қаныққан ерітінділерінде ериді ; 2) глобулиндер - минеральды тұздардың жартылай қаныққан ерітінділерінде ериді ; 3) проламиндер – этанолда 60%-80% ериді ; 4) глютаминдер – сілтілік ерітінділерде ериді және т. б. III. ҚОСЫМША ТОПТАРЫНЫҢ СИПАТЫ БОЙЫНША: 1) Металлопротеидтер 2) Метал емес протеидтер.

Изображение слайда
50

Слайд 50

ақуыздардың қызметтері 1 ) Құрылымды түзуші қызметі. Құрылымдық ақуыздар жасуша мен ұлпалардың тұрақтылығын және пішінін ұстап тұруға жауап береді. Мысалы: ақуыздар коллаген, гистондар. Гистондардың қызметі - хроматинде ДНҚ жинақтау болып саналады. 2) Катализаторлық. Ақуыздардың ішіндегі ең көп тобы - ферменттер. Жасушадағы химиялық реакциялардың өтуін жылдамдатады. 3 ) Қозғалыстық (жиырылғыштық) қызметі. Актин және миозин ақуыздары бұлшық еттің жиырылуына және басқа биологиялық қорғаныш түрлеріне жауап береді.

Изображение слайда
51

Слайд 51

4) Тасымалдаушы қызметі. Гемоглобин ақуызы - өкпе мен ұлпалар аралығында оттегін және көмірқышқыл газын тасымалдауға жауап береді. Тағы басқа ақуыздар бар перальбумин – қалқанша безіндегі гормондарды тасымалдайды (тироксин, три й одтиронин) интегральді ақуыздар – мембрана арқылы метаболиттер мен иондарды тасымалдауды қамтамасыз етеді.

Изображение слайда
52

Слайд 52

5) Қорғаныс қызметі. Негізгі ақуыз – бұл иммуноглобулин, эритроциттерде мембраналық гликолипидтермен бірге комплекс түзуге қабілетті. Қызметі – ағзаны ауру қоздырғыштарынан және бөгде заттардан қорғайды. 6) Энергетикалық қызметі. Ақуыздар энергияның қайнар көзі болуы мүмкін. Ақуыздың 1 г соңғы өнімге дейін толық ыдырағанда, 17,6 кДж энергия бөлінеді. Бірақ, бұл өте сирек кездеседі.

Изображение слайда
53

Слайд 53

7) Реттеуші қызметі. Ақуыздар – сигналдық заттардың (гормондар) және гормональді рецепторлардың қызметтерін атқаруға қабілетті. Мысалы: өсу гормоны соматотропин сәйкес рецепторлармен байланысады (ол сигналдың берілуін белсендіреді). 8) Тірек қызметі. Коллаген, эластин, тірек-қимыл аппараты –сіңір (сухожилия) құрамына кіреді.

Изображение слайда
54

Слайд 54

9) Қор жинауыш қызметі. Өсімдіктерде және жануарлар ағзасында кездеседі. Жануарларда резервті тағамдық затта, бұлшық ет ақуыздары болып саналады (өте қажет кезде ғана жиналады). Сүт ақуызы – казеин.

Изображение слайда
55

Слайд 55

Ақуыздардың жіктелуіндегі басқа қызметтерін айта кетсек : - изофункциональді ақуыздар – бұл ақуыздар, бірдей немесе бір-біріне жақын қызметтерді атқарады, бірақ құрылысындағы ерекшелігі көп емес, белгілі физиологиялық ерекшеліктері болады. Мысалы адам гемоглобиндері: Гемоглобин А – ересек адам эритроциттері гемоглобинінің 98%-тін құрайды. Гемоглобин А2 – ересек адамда 2 % болады. Эмбрональді гемоглобин – эмбриональді жетілудегі ерте этаптарында көрінеді. Гемоглобин F - эмбриональді гемоглобин, жетілудің 6 –шы айында алмастырады.

Изображение слайда
56

Слайд 56

Гемоглобиннің барлық бұл түрлері бір қызметті атқарады: - ол о ттегін тасымалдау, бірақ оттегіне деген сәйкестігі, дәрежесі жағынан айырмашылығы болады. F – гемоглобиннің оттегіне жақындығы жоғары, анасының қанындағы А – гемоглобинінің, ұрықтағы F гемоглобиніне диффузиялануына қабілетті Изоақуыздар. – ақуыздардың көптеген түрлері ағзадағы бір түрде байқалады. Мысалы, коллагендер. Гомологиялық белоктар. Әртүрлі түрлі ағзада бір қызметті атқарады.

Изображение слайда
57

Слайд 57

1 – Денатурация – табиғи құрылысынң бұзылуы. 2 – Ренатурация, рефолдинг - қайтадан құрылу 3 – Фолдинг - дұрыс үшөлшемді құрылымға пептидті шынжырды орау. 4 – Шаперон – көмекші ақуыздар. 5 – Фолдаза – фолдинг ферменттері 6 – глобулалар – шар тәрізділер. 7 – Приондар – конформациясы дұрыс емес ақуыздар. 8 – фибрирлярлы ақуыздар – бұлшық ет ақуыздар. 9– лиганда – ақуыздың конформациясына әсер етеді. Мысалы: гемоглобиннің құрылысына әсер етеді, оның лигандасы гем және оттегі. 10 - Ақуыз конформациясы – оның құрылысының бұзылысы. 11- Домендер - ақуыздың бөлшегі немесе басқа биомолекула.

Изображение слайда
58

Слайд 58: А қуыз биосинтезі

Транскрипция : жасуша ядросында, белгілі генде м-РНҚ пайда болады. (Бұл ақуыз құрылымы туралы ақпаратты ДНҚ- дан м-РНҚ-ға көшіріп жазу). м-РНҚ ядрода пісіп жетілуге немесе процессингке ұшырайды, бұл кезде ол модифицирленеді. Тек процессингтен кейін, толған м-РНҚ ядродан цитоплазмаға келіп түседі.

Изображение слайда
59

Слайд 59

трансляция - рибосомалардағы м-РНҚ-ң бағдарламасы бойынша ақуыздың синтезі. Бұл бағдарламаның мағынасы – аминқышқылдардың пептидті тізбекті түзіп, белгілі бірізділікті қосылуы.

Изображение слайда
60

Слайд 60

Даярлық кезеңдер. Трансляция кезінде амино-ацил-т-РНҚ қатысады, ал бос аминқышқылдар қатыспайды. Осы комплекстің пайда болуы аминқышқылдардың реакциялық қабылетін жоғарылатады және аминқышқылдар өзінің антикодонымен кездеседі.

Изображение слайда
61

Слайд 61

Рибосоманың функциональдық орталықтары. Трансляция процессі белсенді рибосомаларды құрастырудан, яғни трансляция инициациясынан басталады. Рибосома суббірліктерінің түрлері және олардың үстірттерінің қосылуы күрделі. Жинақталған рибосоманың формасы жүрекке ұқсас болып келеді.

Изображение слайда
62

Слайд 62

Үлкен және кіші суббірліктер аралығында, байланысқан үстірттерде шұңқыр (қуыс) болады, пептидті байланыстың пайда болуын және м-РНҚ туралы рибосомалардың ауысушылығын катализдейтін орталықтар бар.

Изображение слайда
63

Слайд 63

Изображение слайда
64

Слайд 64

Рибосомада 2 орталық немесе бөлік бар. Амино-ацильді (А-бөлік) бөлікте – аминқышқылын алып жүретін, амино-ацилді т-РНҚ орналасады. Пептидильді ( П-бөлік ) бөлікте – пептидті байланыспен қосылған аминқышқылды тізбегімен т-РНҚ орналасады.

Изображение слайда
65

Слайд 65

Ақпаратты аминқышқылдар тіліне трансляциялау, м-РНҚ-да жасалған ақпараттарға сәйкес пептидті тізбектердің біртіндеп өсуінен тұрады.

Изображение слайда
66

Слайд 66

Изображение слайда
67

Слайд 67

Трансляциялау кезеңі 3 фазадан тұрады: Инициация Элонгация Синтездің терминациясы Инициация фазасы Бұл пептид синтезінің басталуы. Осы жерде рибосомалардың екі суббірліктерінің бірлесуі және алғашқы амино-ацил т-РНҚ-ң қосылуы жүреді. Инициирлеуші, бастаушы кодон АУГ метионин аминқышқылын шифрлайды, сондықтан пептидиальді бөлікте метионинді алып жүруші т-РНҚ алғашқы орынды алады.

Изображение слайда
68

Слайд 68

Трансляцияның инициация процесстері инициация факторлары -ақуыздармен катализденеді. Элонгация фазасы Бұл, алғашқы пептидті байланыстың пайда болу кезеңінен басталып, соңғы аминқышқылдардың қосылуына дейінгі пептидтің ұзаруы болып табылады. - А бөлікте болатын кезекті кодонды, амино-ацил т-РНҚ-ң тануы және антикодон мен кодон аралығында бір-бірімен комплементарлы әрекеттестігі жүреді.

Изображение слайда
69

Слайд 69

Изображение слайда
70

Слайд 70

т-РНҚ- құрылысының ерекшелігі арқасында, антикодон кодонмен қосылған кезде, П-бөлікте орналасқан аминқышқылдарына жақын, м-РНҚ-аминқышқылы А-бөлікте орналасады. Екі аминқышқылдары аралығында пептидті байланыс пайда болады, нәтижесінде жоғарыда айтылған аминқышқылы өзінің т-РНҚ-дағы байланысын жоғалтады және А-бөлікте орналасқан амино-ацил-т-РНҚ-на қосылады, ал т-РНҚ П-бөліктен кетіп цитоплазмаға өтеді.

Изображение слайда
71

Слайд 71

Пептидті тізбектен тұратын т-РНҚ-ның А-бөліктен, П-бөлікке ауыстырылуы рибосомалардың м-РНҚ бойымен қадамға, бір кодонға сәйкес жылжуымен қоса жүреді. Келесі кодон А-бөлікпен түйісіп, онда ол сәйкес амино-ацил-т-РНҚ-мен танылады. Осында өз аминқышқылын орналастырады және А-бөлікке кодон-терминатор келіп түспейінше (ол үшін т-РНҚ жоқ), қайталана береді.

Изображение слайда
72

Слайд 72

Полипептидтің синтезделуінің аяқталуы -терминация фазасы, терминирлеуші кодондағы (УАА, УАГ немесе УГА) ерекше рибосомальді ақуызбен танылу жүреді. Сонымен, соңғы аминқышқылға су (Н2О) – қосылады, рибосомамен байланыс үзіледі және екі суббірлікке бөлінеді.

Изображение слайда
73

Слайд 73

Изображение слайда
74

Слайд 74

Изображение слайда
75

Слайд 75

Изображение слайда
76

Слайд 76

Бақылау сұрақтары: 1. Аминқышқылдар құрылысының жоспары. 2. Ақуыздың екінші құрылымында пайда болатын байланыстар. 3. Ақуыздың белсенді орталықтары. 4. Приондар туралы түсінік. 5. Ақуыздың денатурациясы. 6. Ақуыздың негізгі қызметтері.

Изображение слайда
77

Последний слайд презентации: Тақырыбы : А қуыз және н уклеин қышқылдарының құрылысы және қызметі. Мақсаты:

Бақылау сұрақтары: 1. ДНҚ шынжырының функциональді ролі. 2. Тұқымқуалау ақпаратын берудегі РНҚ-ң атқаратын ролі. 3. Трансляция процесіндегі т-РНҚ-ң атқаратын ролі қандай.

Изображение слайда