Презентация на тему: ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:

ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
Гендік мутациялар
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
Хромосомалы қ мутация және хромосомалық аурулар
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
Дупликация Қалыпты жағдайда көзі домалақ, ал дупликация жолақты көздің пайда болуына алып келеді
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ИНСЕРЦИЯ (тігілу) - бұл хромосомаға жалғасу. Сақиналы хромосома - екі теломерасы жатылған сақина тәрізді хромосома пайда болады.
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
Хромосома аралық қайта құрылу: 1. Транслокация – гомологиялық хромосома бөліктері гомологиялық емес хромосома бөліктерімен алмасады. 2. Робертсонды қайта
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:
1/50
Средняя оценка: 4.8/5 (всего оценок: 88)
Код скопирован в буфер обмена
Скачать (9167 Кб)
1

Первый слайд презентации

ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы: « Гендік және хромосомалық мутацияның патологиялық эффектері ». Мамандығы: 5В130100 «Жалпы медицина» Курс: 1 Уақыты: 50 мин. Дайындаған : доцент: Есілбаева Б.Т.

Изображение слайда
2

Слайд 2

Тақырыбы: «Гендік және хромосомалық мутацияның патологиялық эффектері». Мақсаты: Гендік мутацияның және моногендік аурулардың жіктелуін, гендік мутацияның алғашқы және екіншілік патологиялық эффектерін және хромосомалық мутацияның жіктелуін оқып білу. Дәрістің жоспары: Генді мутацияның жіктелуі. Молекулалық, жасушалық, мүшелік және ағзалық деңгейлердегі мутацияның патологиялық эффектері. Моногендік аурулардың жіктелуі. Хромосомалық мутацияның жіктелуі Хромосома құрылымының өзгеруі, оның түрлері. Хромосома санының өзгеруі, онын түрлері, мінездемесі.

Изображение слайда
3

Слайд 3

Өлшеміне байланысты бөлінеді: 1. Гендік мутациялар. 2. Хромосомалық мутацилар. 3. Геномдық мутацияар.

Изображение слайда
4

Слайд 4

Моногендік аурулардың жәктелуі Генетикалық жіктелу : Аутосомды тіркес ( доминантты және рецессивті ) Жыныспен тіркес ( рецессивті және доминантты )

Изображение слайда
5

Слайд 5

2. Таралу жиілігіне байланысты : Жоғары жиілікте кездесетін аурулар – 1:10 000 жаңа туылған сәби Орташа жиілікте кездесетін – 1: 10 000-40 000 жаңа туылған сәби Төмен жиілікте кездесетін – 1:40 000 немесе одан төмен

Изображение слайда
6

Слайд 6: Гендік мутациялар

Репарация механизмімен жөнделмеген гендердің химиялық құрылымының өзгерісі гендік мутациялар деп аталады. Генді мутацияның 3 категорияға бөлінеді : Бір негіздің екінші негізге алмасуы (барлық генді мутацияның 20 %). Рамкадан жылжуды санау (нуклеотидтер санының өзгеруі).

Изображение слайда
7

Слайд 7

3. Инверсия (гендегі нуклеотидтердің орналасуының өзгеруі). 1. Негіздің алмасуы : Транзиция – пуриннің пуринге немесе пиримидиннің пиримидинге алмасуы А-Г, Т-Ц. Трансверсия – пуриннің пиримидинге, немесе керісінше А-Т, А-Ц, Г-Ц, Г-Т.

Изображение слайда
8

Слайд 8

Изображение слайда
9

Слайд 9

Нүктелік мутациялар – бір нуклеотидтің алмасуы Миссенс-мутация - ақуыздағы аминқышқыл қалдығының асмасуы Үнсіз алмасу (сайлент-мутация) - Стыруға әкелмейді

Изображение слайда
10

Слайд 10

Нонсенс-мутация – аминқышқыл кодонының стоп кодонға алмасуы Рамкадан жылжыған мутацияны санау (фреймшифт) – а/қ бірізділігінің өзгеруі

Изображение слайда
11

Слайд 11

Негіздің алмасу мутациясы мутантты кодондардың пайда болуына алып келеді, олардың мағынасының өзгеруі-миссенс эффект және мағынасыз-нонсенс-кодон болуы мүмкін. 1. Егер алмасу үшінші нуклеотидте жүрсе, генетикалық кодқа (көптігінен) байланысты мутация көрінбейді. 2. Миссенс-мутация – бір аминқышқылы басқамен алмасады. Ол бөлінеді: 1) Приемлемді –Хикари гемоглобин молекуласында, аспарагин аминқышқылы бета шынжырындағы лизинге алмасады, бірақ та гемоглобин қызметі өзгермейді.

Изображение слайда
12

Слайд 12

2) Жартылай -приемлемді мутация- S -гемоглобин -(орақ тәрізді-жасушалы анемия). Глутаминнің валинге алмасуы байланыс механизмінің өзгеруіне және оттегін босатуға алып келеді. 3) Приемлемді емес миссенс мутация – жұмыс істемейтін гемоглобинді туғызады (метгемоглобин). 3. Нонсенс-кодон – оның көрінуі ақуыз синтезінің ерте терминациясына алып келеді.

Изображение слайда
13

Слайд 13

2. Рамкадан жылжуды санау – делециямен, инсерциямен, үшнуклеотидті қайталау санының өзгеруімен және транспозон дардың нуклеотидті тізбекке қойылуынан пайда болады. Инверсия – ДНҚ бөлігінің 180 градусқа айналуы, аминқышқыл тізбектерінің бұзылысына алып келеді.

Изображение слайда
14

Слайд 14

Алғашқы патологиялық эффект- генді мутация нәтижесінде пайда болады, жасушада, ұлпада және мүшелерде биохимиялық каскад бұзылысы жүреді. Алғашқы патологиялық эффектінің 4 варианты бар: 1. Ген белсенділігінің күшті болуына байланысты артық өнімдер түзіледі.

Изображение слайда
15

Слайд 15

2. Аномальді ақуыздардың түзілуі- осы ақуыз қызмет ететін жердегі жасуша- ларда және мүшелерде бұзылыстар болады (орақ-тәрізді жасушалы анемия).

Изображение слайда
16

Слайд 16

Изображение слайда
17

Слайд 17

3. Алғашқы өнімдердің болмауы – ақуыздың болмауына байланысты биохимиялық реакция жүрмейді, яғни токсинді өнімдер түзіледі (фенилкетонурия, пигментті ксеродерма). 4. Қалыпты алғашқы өнімдер санының мөлшері аз түзіледі (талассемия).

Изображение слайда
18

Слайд 18

ФЕНИЛАЛАНИН ТИРОЗИН ДОФА МЕЛАНИН Фенилпирожүзім қышқылы ( фенилкетонурия кезінде зәрмен бірге шығады ) Фенилаланингидроксилазаның болмауы

Изображение слайда
19

Слайд 19

Гемофилия Бұл Х- тіркес рецессивті ауыр ауру, қанды ұйытатын VIII фактордың ( гемофилия А) немесе IX фактордың ( гемофилия В ) инактивирленуі нәтижесінде пайда болады. Көріну жиілігі – шамамен 1:10 000 еркектерде кездеседі. Негізгі мутацияның типі : А гемофилияның дамуы кезінде – нонсенс (14%), кішігірім делециялар (15%), сплайсингтің мутациясы (4%) және инверсияда (42%).

Изображение слайда
20

Слайд 20

Клиникалық көрінісі : кішігірім жарақат алған кездің өзінде жиі қан кетулер. Нәтижесінде буындардың жүруінің қиындауы, ұлпалардың жұмсақ еттерінің гематомалары.

Изображение слайда
21

Слайд 21: Хромосомалы қ мутация және хромосомалық аурулар

Хромосомалық мутация 2 түрге бөлінеді: 1. Хромосома макроқұрылымының өзгеруі (хромосомалық аберрация). 2. Хромосома санының өзгеруі (геномдық мутация). Хромосомалық мутация – бұл жиі мейоз немесе кейде митоз кезіндегі қателер.

Изображение слайда
22

Слайд 22

Хромосома санының өзгеруінің в арианттары : Анеуплоидия – бір немесе бірнеше хромосома санының жетіспеушілігі немесе артық болуы Эуплоидия – гаплоидты хромосома саны жинағының жоғарылауы

Изображение слайда
23

Слайд 23

Термин Түсініктері Анеуплоидия 2 n ± x хромосом моносомия 2 n – 1 трисомия 2 n + 1 тетрасомия, пентасомия және т.б. 2 n + 2, 2 n + 3 және т.б. Эуплоидия n екі еселенуі диплоидия 2 n полиплоидия 3 n, 4n, 5n Автополиплоидия Бір геномның гаплоидты жинағының екі еселенуі Аллоплоидия ( амфиплоидия ) Әртүрлі геномдардың гаплоидтық жинағының екі еселенуі

Изображение слайда
24

Слайд 24

Изображение слайда
25

Слайд 25

Хромосома құрылымының өзгеруі – бұл хромосома құрылымын бұзатын мутация, хромосома санының және гендердің орналасуының өзгеруіне алып келеді. Оларға жатады : делеция, инверсия, дупликация, транслокация. Инверсия және транслокация кезінде генді локустар жоғалмайды. Делеция және дупликация кезінде генді локустар жоғалады.

Изображение слайда
26

Слайд 26

Хромосомды қайта құрылу бөлінеді : 1. Хромосома ішілік қайта құрылу – делеция дупликация инверсия инсерция; изохромосомалар; сақиналы хромосомалар

Изображение слайда
27

Слайд 27

2. Хромосома аралық қайта құрылу: транслокация. Робертсонды қайта құрылу. Делеция (үзілу)– генді локустардың бір немесе бірнеше бөліктерінің жоғалуымен байланысты. Хромосоманың жиі және қауіпті бұзылу түрі. Делеция эффектісі байланысты болады: 1. Жойылған гендер санына. 2. Осы ген өнімдеріндегі сандық қажеттілікке. 3. Геннің орны мен қызметіне.

Изображение слайда
28

Слайд 28

Делецияның 2 түрі бар: 1-ші типі соңғы үзілу (дефишенси) теломераны жоғалтумен жүреді ( «мысық айқайы “синдромы). 2-ші типі интерстициальді – хромосомалардың ішкі иықтарының қандайда бір бөлігі жоғалады (дрозофила шыбыны қанатының шеттері араның жүзі тәрізді болады).

Изображение слайда
29

Слайд 29

Делеция – хромосома бөлігін жоғалту.

Изображение слайда
30

Слайд 30

Дупликация- хромосоманың қандайда бір сегменттері екі еселенеді. Бұл кезде бір сегмент бірнеше рет қайталанады. Қайталану аз болады, егер бір ген зақымдалса немесе көп, егер көптеген гендер көлемінде жүрсе. Дупликация ісік жасушаларының пайда болу механизміне алып келуі мүмкін, бедеулікке алып келеді, летальді аяқталуы мүмкін.

Изображение слайда
31

Слайд 31

Дупликация

Изображение слайда
32

Слайд 32: Дупликация Қалыпты жағдайда көзі домалақ, ал дупликация жолақты көздің пайда болуына алып келеді

Изображение слайда
33

Слайд 33

Инверсия- хромосома сегменттерінің 180 градусқа айналуы. 2-ге бөлінеді: Парацентрикалық инверсия (сегментте центромера болмайды). 2. Перицентрикалық инверсия – сегментте центромера болады.

Изображение слайда
34

Слайд 34

Инверсия- хромосома сегменттерінің 180 градусқа айналуы. 2-ге бөлінеді : Парацентрикалық инверсия- сегментте центромера болмайды. 2. Перицентрикалық инверсия – сегментте центромера болады. Инверсия дараның фертильділігін төмендетуге алып келуі. мүмкін.

Изображение слайда
35

Слайд 35

Изображение слайда
36

Слайд 36

Изображение слайда
37

Слайд 37

Изображение слайда
38

Слайд 38

ИНСЕРЦИЯ (тігілу) - бұл хромосомаға жалғасу. Сақиналы хромосома - екі теломерасы жатылған сақина тәрізді хромосома пайда болады.

Изображение слайда
39

Слайд 39: ИНСЕРЦИЯ (тігілу) - бұл хромосомаға жалғасу. Сақиналы хромосома - екі теломерасы жатылған сақина тәрізді хромосома пайда болады

Изображение слайда
40

Слайд 40

Сақиналы хромосомалар - теломерлік бөліктердің жоғалуы нәтижесінде пайда болады

Изображение слайда
41

Слайд 41

ИЗОХРОМОСОМА Мета- немесе субметацентрикалық хромосомалардың центромера аймағында ажырап, репликациядан кейін бірдей иықтарынан пайда болатын хромосома.

Изображение слайда
42

Слайд 42

Мета- немесе субметацентрикалық хромосомалардың центромера аймағында ажырап, репликациядан кейін бірдей иықтарынан пайда болатын хромосома. Сондықтан хромосоманың екі иығыда бірдей гендерден тұрады.

Изображение слайда
43

Слайд 43: Хромосома аралық қайта құрылу: 1. Транслокация – гомологиялық хромосома бөліктері гомологиялық емес хромосома бөліктерімен алмасады. 2. Робертсонды қайта құрылу Бөлінеді : центрикалық қосылу және центрикалық ажырау

Изображение слайда
44

Слайд 44

Робертсонды қайта құрылу – гомологиялық емес хромосомалардың бірігуі ( центрикалық қосылу ) немесе бір хромосоманың 2-ге үзілуі ( центрикалық ажырау ).

Изображение слайда
45

Слайд 45

Хромосома жолақтарының сипаттамасы Диск – басқа бөліктерінен айырмашылығы жақсы көрінетін хромосома бөлігі. Әрбір хромосома центромерадан теломерлерге қарай нөмерленетін бірнеше дисктерден тұратын бөліктерге бөлінеді. Дискінің ішкі бөліктері сол бағытта нөмірленеді. Номенклатура: дискінің нөмері бөліктер нөмерінен кейін орналасады. Мысалы : 3 p2 1 бірінші диск, екінші район, қысқа иығы, үшінші хромосома.

Изображение слайда
46

Слайд 46

Ата-аналық дисомия Дараларда жалпы хромосома саны қалыпты, бірақ бір жұп хромосомалар ата-анасының біреуінен түзілген.

Изображение слайда
47

Слайд 47

ГЕНОМДЫҚ МУТАЦИЯЛАР Хромосоманың сандық мутациясының 3 типі бар: 1. Полиплоидты 2. Гаплоидты 3. Гетероплоидты (анеуплоидия)

Изображение слайда
48

Слайд 48

ГАПЛОИДИЯ- барлық хромосома жиынтығының төмендеуі түріндегі (өсімдіктерде кездеседі) мутация. ГЕТЕРОПЛОИДИЯ- қалыпты хромосома санының бұзылуы түріндегі мутация.

Изображение слайда
49

Слайд 49

Бөлінеді: 1.Моносомия – екі гомологиялық хромосомада бір жұп болмаса (2п – 1). 2.Нулисомия –екі гомологиялық хромосомада екі жұп болмаса (2п–2). 3.Полисомия – хромосоманың біреуі көп болады 2-ші экземплярға қарағанда, (2п +1)- трисомия, (2п +2) -тетрасомия.

Изображение слайда
50

Последний слайд презентации: ҚММУ Молекулярлық биология және медициналық генетика кафедрасы Дәріс Тақырыбы:

Бақылау сұрақтары: Алғашқы патологиялық эффектердің варианттарын сипаттаңыз. Миссенс-эффект дегеніміз не және оның салдары. Генді ауруларды сипаттау ерекшеліктерін атаңыз. Хромосомалық патологиялардың негізі принциптерін. Хромосома аралық мутациялар. Хромоосм ішілік мутациялар.

Изображение слайда