Презентация на тему: Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың

Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың микроорганизмдерге әсері. Микроорганизмдерге сыртқы ортаның абиотика лық және
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Ылғалдылықтың әсері
осмос қысымы.
Оттегінің әсерi.
Оттегінің әсерiне қарай микроорганизмдердiң бөлiнуi
Әр түрлі бактерияларда кездесетін ферменттер
Микроорганизмдерге химиялық факторлардың әсері
Микроорганизмдерге биотикалық факторлардың әсері
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Микрооргнаизмдер арасындағы қарым-қатынас түрлері
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Симбиоз
Микроорганизмдер арасында ғы кооперативті қарым-қатынастың кейбір түрлері
Микроорганизмдер арасында ғы кооперативті қарым-қатынастың кейбір түрлері
Микробтар әліміндегі Антогонизм
Микроорганизмдердегі синергизм
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Жыртқыштық пен паразитизм.
Микроорганизмдердің жануарлар және адамдармен қарым-қатынасы
Патогенді микроорганизмдер адам да, жануар мен өсімдіктерде ауру тудырады. олардың басты ерекшелігі – жоғары сатылы организмдердің мүшелер мен ұлпаларында
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың
Фитопатогенді микроорг а низмдер.
Бидайдың сары сілекейлі бактериозы, қоздырушы Rathayibacter tritici
Бидай дәніндегі қызғылт бактериоз, қоздырушы Erwinia rhapontici
Гүлді Өсідіктердің микроорганизмдердің әсерінен пайда болған аурулары
1/28
Средняя оценка: 4.0/5 (всего оценок: 69)
Код скопирован в буфер обмена
Скачать (2953 Кб)
1

Первый слайд презентации: Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың микроорганизмдерге әсері. Микроорганизмдерге сыртқы ортаның абиотика лық және биотикалық факторларының әсері

Жалпы сыртқы ортаның факторлары негізгі үш топқа бөлінеді: Абиотикалық (Физикалық және химиялық) Биотикалық (биологиялық) Антропогендік факторлар

Изображение слайда
2

Слайд 2

Микроорганизмдерге әсер ететін сыртқы орта факторлары Абиотикалық (немесе физико-химиялық факторлар) Биотикалық (биологиялық) Температура, жарық, ортаның рН мәні, ортаның тұздылығы, радиоактивті сәулелену, қысым, ауаның ылғалдылығы, жел, ағыс Тірі организмдердің бір-біріне әсері жатады

Изображение слайда
3

Слайд 3: Ылғалдылықтың әсері

Ерiтiндiлер Судың белсенділігі, а w NаC l, г/100 мл Сахароза, г/100 мл 0,87 9,2 0,995 3,5 39,2 0,980 0 64,9 0,960 16,2 140 (сирек) 0,800 23 205 (қаныққан) 0,850 Қант пен тұз ерітінділерінің су белсенділігі Судың белсенділігі ( а w ) атмосфераның салыстырмалы ылғалдылығына тең. Судың белсенділігі (а w ) мынадай теңдiк арқылы есептеледі Мұнда, V – еріген заттар түзген иондардың саны, т – ерiген заттардың молярлық концентрациясы,  – молярлы осмостық коэффициентi. Таза судың активтілігі 1,000 -ге тең. Микроорганизмдер қоректік ортаның а w мөлшері 0,99 – 0,63 аралығында болғанда өседі. Ал судың оптималды белсенділігі 0,99 – 0,93 аралығында.

Изображение слайда
4

Слайд 4: осмос қысымы

Микроорганизмдер осмос қысымының әсерiне қарай екіге бөлiнедi. Осмофилдi Галофилді Осмофилдер NaСl-дың 10 – 15% -дық ерiтiндiсінде өсе алады, бiрақ оптимумы 3,5%, ал 1%-да мүлдем өспейдi. Галофилдер 2,5 – 20,5% аралығында өседі, өсу минимумы – 12–30%. Галофилдер екі түрге бөлінеді: Әлсіз галофилдер Экстремалді галофилдер Әлсіз галофилдер 1-2 % тұзда өсуге қабілетті, 10 % тұзда жақсы өседі, кейде тіпті 20 % тұзды ортаға төзімді болып келеді. Экстремалді галофилдер 12-15 % және 32 % тұзды ортада өсуге қабілетті.

Изображение слайда
5

Слайд 5: Оттегінің әсерi

Оттегінiң өсу процесiне тигізетін әсеріне қарай микроорганизмдердi бес топқа бөледi : Қатал ( облигатты ) аэробтар, Қатал анаэробтар, Факультативтi анаэробтар, Аэротолеранттылар, Микроаэрофилдер.

Изображение слайда
6

Слайд 6: Оттегінің әсерiне қарай микроорганизмдердiң бөлiнуi

Топтардың атаулары Сыртқы жағдай Оттегінің әсерi Тотыққан Тотықсызданған Облигатты аэробтар өседi өспейдi оттегі қажетті Факультативтi анаэробтар өседі өседі қ ажетсіз, б ірақ болса, жақсы өседі Аэротолерант т ылар өседі өседі қ ажетсіз, б ірақ оған тұрақты Облигатты анаэробтар өспейді өседі улы Микроаэрофилдер О 2 -нің деңгейі 10%-дан асса, өспейді О 2 -нің деңгейі 2%-дан аспаса, өседі а з мөлшері қажет

Изображение слайда
7

Слайд 7: Әр түрлі бактерияларда кездесетін ферменттер

Бактериялар Ферменттер Супероксиддисмутаза Каталаза Перок- сидаза Аэробтар + + - Аэротолеранттылар + - - Облигатты анаэробтар - - - Сүт қышқыл бактериялар - - +

Изображение слайда
8

Слайд 8: Микроорганизмдерге химиялық факторлардың әсері

№ Химиялық заттар Әсер етуі 1 Спирттер ( этанол, изопропанол ). Олар клетка қабырғасындағы липидтерді шайып және белоктарды тұнбаға түсіреді. Антисептик ретінде пайдаланады. 2 Галогендер және құрамында галогені бар заттар (иод және хлорлы препараттар) Белоктардың гидроксилді топтарымен байланысып олардың құрылымын бұзады. Дезинфектантар және антисептиктер ретінде пайдаланады. 3 Альдегидтер Белоктардың амин топтарын және карбоксилді топтарын ыдыратып, микроорганизмдердің тіршілігін жояды. 4 Қышқылдар және сілтілер Бор, бензой, сірке және салицил қышқылы едәуір кеңінен қолданылады. Антисептиктер ретінде пайдаланады. 5 Металдардың Күміс нитраты, мыс сульфаты және сынаптың хроматы пайдаланылады. Микроорганизмдердің белоктарын тұнбаға түсіріп жібереді. Антисептик ретінде пайдаланады. 6 Фенолдар Клетка қабырғасының құрылымын бұзып, белоктарды денатурациялайды. Антисептик ретінде пайдаланылады. (Бірақ оның уыттылығы жоғарылығына байланысты көп пайдаланылмайды)

Изображение слайда
9

Слайд 9: Микроорганизмдерге биотикалық факторлардың әсері

Биотикалық факторлардың категориялары I. Топикалық – организмдердің топырақтағы бірлесіп тіршілік етудегі қарым-қатынастар II. Трофиқалық – топырақтағы қоректік қарым-қатынастар III. Генеративті – топырақтағы көбеюі қарым-қатынастар

Изображение слайда
10

Слайд 10

Жалпы организмдердің бір – бірімен әрекеттесуінің 4 негізгі түрлерін ажыратады : Кооперативті – екі не одан да көп организмдер бірлесіп тіршілік етеді және белгілі бір функцияларын атқарады ; Агрессивті – бір организм екінші организмге зиян келтіріп пайда табады. Нейтрализм – бір ценоздың ішіндегі микроорганизмдер бір-біріне ешбір әсер тигізбейді ; Симбиоз – ұзақ уақыт тығыз байланысып, бір-біріне пайда келтіріп тіршілік етеді. Симбиоз облигатты не факультативті болуы мүмкін ;

Изображение слайда
11

Слайд 11: Микрооргнаизмдер арасындағы қарым-қатынас түрлері

Кооперативті қарым-қатынас (қолайлы ) Агрессивті қарым-қатынас (қолайлы емес) Мутуализм Протокооперация Комменсализм Амменсализм паразитизм Эндосимбиоз Эктосимбиоз Жанама симбиоз Неитрализм бәсекелестік

Изображение слайда
12

Слайд 12

Микроорганизмдер арасындағы қарым-қатынас түрлері Сипаттамасы Метабиоз Б ір организм өзінің тіршілік ету барысында екінші бір организмге қолайлы жағдай жасайтын қарым-қатынас. Мысалы, аммонификациялаушы бактериялар, органикалық азоты бар қосылыстар аммиакқа дейін ыдырата отырып, соған орай нитрификаторлардың дамуына қажетті субстрат болады. Симбиоз Микроорганизмдердің бір-бірін күшейтетін және қолдап тұратын ассоциациялық қарым-қатынас түрлері болып саналады. Саттелизм Бір микроорганизмнің екінші бір микроорганизмді күшейтетін ассоциациялық қарым-қатынас түрі. Мысалы, ашытқы саңырауқұлақтары мен сарциналар әр түрлі аминқышқылдары мен витаминдерді түзе отырып, сүт қышқыл және сірке қышқыл бактериялардың өсуі мен дамуына өте қажетті жағдай жасайды Синергизм Б ірдей микроб бірлестіктері ндегі микроорганизмдердің ф изиологиялық процестері түзілетін соңғы өнімнің шығымын арт у ы. Мысалы, азотобактер мен Bac.mycoides бірге өсірген жағдайда гетероауксин көп мөлшерде түзіледі Синтрофия Бактериялардың екі немесе одан да көп түрлері бір процесті бірігіп қана жүргізуі, жеке жүргізе алмауы Бәсекелестік қатынас Бір табиғи ортада тіршілік ететін микроорганизмдер бір түр мен екінші түр арасында қоректік зат көзіне бісекелеспен таласа отырып тіршілік етуі. Нәтижесінде басым өз тіршілігін ары қарай жалғастырады (белсенді - бір организмнің зат алмасу өнімі екіншісінің тіршілігін тежейді және басыңқы – екі микроорганизмге де қоректік зат бірдей жеткілікті болады)

Изображение слайда
13

Слайд 13: Симбиоз

Кейбір микроорганизмдер бірге селбесіп тіршілік етеді. Бұндай қатынасты симбиоз деп атайды. Симбиоздың сипатына байланысты үш түрі болады : Комменсализм - симбиотикалы қ жүйедегі бір организм келесі бір организмге өзінің қоршаған ортамен қарым қатынасының реттелуін қамтамасыз етеді. мысалы: жоғарғы сатыдағы жануарлар мен өсімдіктердің ішкі мүшелерінде тіршілік ететін микроорганизмдер (қанда, тағам) Мутуализм – екі организмде бірге тіршілік етуіден пайда алады, яғни бірінсіз бірі өмір сүре алмайды. Паразитизм – тек қана бір организмге пайдалы болады. Әдетте, прокариоттар әлеміндегі қарапайым паразиттік қатынасқа мысал ретінде бактериялар мен фагтардың арасындағы қатынасты айтуға болады Екі организмнің қарым -қатынас деңгейіне байланысты симбиозды факультативті және облигатты болып екіге бөлінеді. Факультативті симбиозда екі организмнің біреуін екіншісінсіз дақылдауға болады. Облигатты симбиозда екі организмнің біреуін жеке өсіре алмайды.

Изображение слайда
14

Слайд 14: Микроорганизмдер арасында ғы кооперативті қарым-қатынастың кейбір түрлері

Селбесу м еханизм дері С елбесетін микроорганизмдер Нәтижесі А Б Комменсализм Бірін-бірі толықтыратын қоректену. Қоректік заттармен бактери ялар саңырауқұлақтар Саңырауқұлақтардың целлюлозадан өндіретін органикалық қышқылдарын бактериялар пайдаланады Pseudomonas B. cereus Казинді ыдырату Сірке қышқылды бактериялар ашытқылар Ашытқылардың өндірген этанолды сірке қышқылды бактериялар СҚ-на айналдырады. Нитрифицирлеушілер гетеротрофтар Гетеротрофтар өндірген аммонийді нитрификация үдерісі кезінде нитрификаторлар пайдаланады Аэробты микроорганизмдер анаэробты бактериялар Аэробтылар О2 сіңіріп анаэробтылардың тіршілік етуі үшін жағдай жасайды

Изображение слайда
15

Слайд 15: Микроорганизмдер арасында ғы кооперативті қарым-қатынастың кейбір түрлері

Селбесу м еханизм дері С елбесетін микроорганизмдер Нәтижесі А Б Мутуализм Эктосимбиози Эндосимбиоз Динофлагелляттар теңіз бактериялары О 2 мен В 12 витаминін пайдалану Азотфиксациялаушы бактериялар Целлюлоза ыдыратушы микроорганизмдер Біреуі азотты, екіншісі көмірсуды пайдаланады Бактериялар Балдырлар Балдырлар О 2, бактериялар СО 2.бөледі Қарапайымдар Бактериялар Бактериялар қарапайымдылардың клекасында лизинді түзеді. Парамецилер Балдырлар балдырлар жарықты парамецилердің организмде тіршілік ете отырып алады. Балдырлар Саңырауқұлақтар Жаңа организм ( қына ) Сульфатредуцирлеуші бактериялар Оттексіз фотосинтезді жүргізетін п урпурлы және жасыл фотосинтездеуші бактериялар СР бактериялар бөлген H 2 S фотосинтез кезінде о ттексіз фотосинтезді жүргізетін п урпурлы және жасыл фотосинтездеуші бактериялар пайдаланады. Керісінше олар сулфат редукцияға қажетті сулфатты түзеді

Изображение слайда
16

Слайд 16: Микробтар әліміндегі Антогонизм

Актиномицет культурасының стафилакоктың өсуін тежеуі

Изображение слайда
17

Слайд 17: Микроорганизмдердегі синергизм

Агарлы ортада өсірілген актиномицеттің культурасының айналасында зең саңырауқұлағының өсуін қамтамасыз еткен аймақ

Изображение слайда
18

Слайд 18

Микро о рганизмдер арасында бәсекелестік қатынас әр түрлі көрініс береді, соның нәтижесінде әр түрлі салдар пайда болады. Бұл негізінен антагонизмді пайда етеді, яғни бір микроорг а низм өзінің тіршілік барысында екінші бір микроорганизмнің тіршілігін тежейді. Табиғатта микроорганизмдер арасында антагонистік қатынастар көп кездеседі : топырақта, суқоймаларда, адам мен жануарлар организмінде. Антагонизм үш түрлі себеп-салдардан пайда болуы мүмкін : қоректік заттар үшін бәсекелестік; кейбір микроорганизмдер түзетін антибиотиктер әсерінен; бір микроорганизмдердің екінші бір микроорганизмдерді жоюы. Микробтық қауымдастықтарда арасында жыртқыштық қатынас болады. Бұнда бір организм екінші организмді тамақ ретінде пайдаланады. Cyclobacter, Desmobacter, Trigonobacter, Teratobacter туысына жататын жыртқыш-бактерияларды сипаттаған. Бұл бактериялар дың жемтік-клеткаларды «жұтуға», « орап алу ға », шабуыл жасауға «ұстауға» қабілеттіліктері бар. Бәсекелестік қатынас

Изображение слайда
19

Слайд 19: Жыртқыштық пен паразитизм

1 947 жылы Б.В.Перфильев Cyclobacter, Desmobacter, Trigonobacter, Teratobacter туысына жататын жыртқыш-бактерияларды сипаттаған. Бұл бактериялар дың жемтік-клеткаларды «жұтуға», « орап алу ға », шабуыл жасауға «ұстауға» қабілеттіліктері бар. Микроорганизмдер арасында кеңінен таралған бәсекелестік қатынастарға паразитизм жатады. Паразиттік қатынаста бір микроорганизм екінші бір микроорганизмді субстрат ретінде қолдана отырып, көбінесе оның тіршілігін тежейді. Әдетте, прокариоттар әлеміндегі қарапайым паразиттік қатынасқа мысал ретінде бактериялар мен фагтардың арасындағы қатынасты айтуға болады. 1963 жылы Г.Штольп пен М.Старро алғаш рет Bdellovibrio bacteriovorum паразитті бактерия ны ( бактерияны жейтін сүлгі-вибрион ) сипаттаған.

Изображение слайда
20

Слайд 20: Микроорганизмдердің жануарлар және адамдармен қарым-қатынасы

Облигатты Адам мен жануарлардың қалыпты микрофлорасы Факультативті Организмде үнемі тіршілік ететін сапрофитті және шартты – патогенді микроорганизмдер Кездейсоқ және уақытша Қоршаған ортадан келіп түсетін микроорганизмдер түрімен анықталады және макроорганизмнің иммундық жүйесімен анықталады

Изображение слайда
21

Слайд 21: Патогенді микроорганизмдер адам да, жануар мен өсімдіктерде ауру тудырады. олардың басты ерекшелігі – жоғары сатылы организмдердің мүшелер мен ұлпаларында шоғырланып, инфекциялық үрдістер тудырады

Адамның тоқ ішегінде бактериялардың жиналуы Асқазандағы Хеликобактерия

Изображение слайда
22

Слайд 22

Микрооргнаизмдердің өсімдіктермен қарым-қатынасы

Изображение слайда
23

Слайд 23

Өсімдіктердің жапырақтары мен бұтақтарының (филоплан) бетінде тіршілік ететін микроорганизмдерді эпифиттер деп атайды. Олардың қорек көзі ретінде өсімдік бөлген бөлінділер мен тозаңдары. Өсімдіктерде көбінесе саңырауқұлақтар мен бактериялар тіршілік етеді. Бактериялардың арасында сүтқышқылды бактериялар және пигментті бактериялар басым болады: Erwinia herbiola, Xanthomonas campestris, Flavobacterium, Pseudomonas fluorescens. Пигментті ашытқылар мен жетілмеген саңырауқұлақтардың ішінде : Cladosporium, Alternaria, Verticillum, Acremonium, Fusarium. Өсімдіктердің тамыр бетінде (ризоплан) және тамыр бекінген топырақта (ризосфера) бактериялар өте көп тіршлік етеді. Себебі тамырда микроорганизмдердің дамуына қолайлы органикалық заттар, соның ішінде гармондарға ұқсас (индол сірке қышқылы) мол мөлшерде бөлініп отырады Ризосферада бактерия, саңырауқұлақтардың, балдырлардың және әртүрлі қарапайымдардың түрлі өкілдері тіршілік етеді.

Изображение слайда
24

Слайд 24

Ризосферада жүретін заттар тасыма л дануына қатысты микробиологиялық үрдістер нәтижесінде өсімдіктер қоректенуіне қажет суда еритін минералды элементтермен, ең алдымен азотпен қамтамасыз етеді. Ө сімдіктердің азотпен қамтамасыз етілуінің басты жолы – азотсіңіру, азот көзі ретінде газ тәрізді молекулярлы азот қолданылады. Ө сімдіктер молекулярлы азотты игере алмайды, оны бактериялар ғана игере алады. Азот сіңіруші бактериялар ауадан N 2 игере отырып, клеткаларға қажетті әр түрлі азоты бар қосылыстар түзеді. Бұл микроорганизмдер топырақтың өнімділігін арттырады және оларды зерттеуге үлкен көңіл бөлінуде. Азот сіңірушілер еркін тіршілік етуші ( аэробтар мен анаэробтар ) және селбесіп, яғни бұршақ немесе бұршақ тұқымдас емес өсімдіктермен селбесіп тіршілік ететіндер деп бөлінеді. С.Н.Виноградский а лғаш рет еркін тіршілік етуші анаэробты азотфиксаторлардардың (1893 ж. ) таза культурасын бөліп алып, оларды Л. Пастердің құрметіне Clostridium pasterinum деп атаған. Кейінірек М.Бейеринк (1901 ж. ) Azotobacter chroococcum – аэробты еркін тіршілік етуші азотфиксаторларды ашқан. Уақыт өте осы азотты сіңіру әр түрлі систематикалық топқа жататын ( бактериялар, цианобактериялар, актиномицеттер ) микробтарға да тән екені анықталды. Еркін тіршілік ететін азот сіңірушілер топырақты азотпен б а йыта отырып, өсімдіктерге әсер етеді.

Изображение слайда
25

Слайд 25: Фитопатогенді микроорг а низмдер

Pseudomonas syringae pv. atrofaciens әсерінен пайда болатын б идайдың қара бактериозы Бидай жапырақтарындағы Xanthomonas translucens әсеріне пайда болған жолақтық ауруы

Изображение слайда
26

Слайд 26: Бидайдың сары сілекейлі бактериозы, қоздырушы Rathayibacter tritici

Изображение слайда
27

Слайд 27: Бидай дәніндегі қызғылт бактериоз, қоздырушы Erwinia rhapontici

Изображение слайда
28

Последний слайд презентации: Лекция 7- 8. Қоршаған ортаның әртүрлі экологиялық факторлары және олардың: Гүлді Өсідіктердің микроорганизмдердің әсерінен пайда болған аурулары

Гиацинттің сары ауруы. 1 - таза гиацинт; 2 – ауру гиациттің пиязшыңы ; 3- пиязшықтың тігінен кесіндісі ; 4 – пиязшықтың көлденеңінен кесіндісі ; 5 – зақымдалған өсімдік Шегегүлдің бактерияның зақымдануынан пайда болған солу ауруы

Изображение слайда