Презентация на тему: ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ

ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ
ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ
ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ
ДН Қ - ны ң құ рылысы ДНК - биополимер, оны ң мономер і нуклеотидтер. Нуклеотидтерд ің 4 тү pi болады : Аденин, Гуанин, Тимин, Цитозин. Ә р нуклеотид ү ш
Бip тізбектің бойында орналасқан нуклеотидтер 6ip-6ipiмен коваленттік (фосфо-диэфирлік) байланыспен байланысады, ол 6ip нуклеотидтің дезоксирибозасы мен екінші
ДНҚ-ның биологиялык функциясы: 1. Генетикалы қ информацияны са қ тау 2. Өзін-өзі e к i еселеу і 3. Ұ рпа қ тан- ұ рпа ққ а генетикалы қ материалды беру. Ә р т
Р НҚ - ны ң т үр лер і, оны ң құ рылысы мен функциясы Нуклеин қ ыш қ ылыны ң ек і нш і тү pi РН Қ. РН Қ 6 ip ті збектен т ұ рады, оны ң мономерлер і де
ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ
Репликация - ДНҚ-ның екi еселену процессi - көбiнесе жасушаның бөлiну алдында жүрiп, жасушаның бірқатар ұрпақтарында хромосомалар санының тұрақтылығын
ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ
Эукариоттардағы ДНҚ репликациясының ерекшелiктерi: 1.Репликация жартылай консервативтi әдiспен жүредi. Ескi ДН Қ -ның әр тiзбегiн қ алып ретiнде пайдаланып, ДН
3. Жасушадағы ДН Қ -ның репликациясы жасушалы қ циклдың S -кезеңiнде ж ү редi. Бiра қ, репликондардың репликациясы бiркелкi емес, асинхронды түрде жүредi.
Репликация, транскрипция және трансляция - прокариоттар мен эукариоттардың барлық жасушаларында жүретiн ақпарат ағымының негiзгi жолдары. Бұл процесстердiң
Назарларыңызға рахмет!
1/14
Средняя оценка: 4.3/5 (всего оценок: 39)
Код скопирован в буфер обмена
Скачать (216 Кб)
1

Первый слайд презентации: ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ

Изображение слайда
2

Слайд 2

ДН Қ Комплементарлық принцип бойынша А мен Т; Г мен Ц арасында пайда болатын сутектiк байланыстар арқылы қосылған екi қарама-қарсы бағыталған полинуклеотидтiк тiзбектен тұратын биспираль. (А=Т, Г=Ц; А+Г=Ц+Т ара- қ атынасы те ң - Чаргафф ережесi ) азотты қ негiздердiн т ү рлерi - А,Т,Г,Ц моносахаридтiң т ү рi – дезоксирибоза Фосфор қышқылының қалдығы Авторепродукцияға ( екi еселену ) қ аб і леттiлiгi бар. Ескi ДН Қ -ның әр тiзбегi жаңа тiзбектiң синтезделуiнде қ алып (матрица) ретiнде қ олданылады (репликация процессi ) ДН Қ -ның нуклеотидтiк қ ұрамына түрлiк ерекшелiк тән, бiра қ әр ағзаның барлы қ жасушаларындағы ДН Қ бiрдей болады. ДН Қ - а қ паратты қ қ алып - өйткенi оның бойында барлы қ тұ қ ым қ уалайтын а қ парат жазылған ДН Қ тұ қ ым қ уалау а қ паратын жасушаның ұ рпа қ қ атарында өзгермей берiлуiн қ амтамасыз етедi

Изображение слайда
3

Слайд 3

ДНҚ молекуласының құрылысы

Изображение слайда
4

Слайд 4: ДН Қ - ны ң құ рылысы ДНК - биополимер, оны ң мономер і нуклеотидтер. Нуклеотидтерд ің 4 тү pi болады : Аденин, Гуанин, Тимин, Цитозин. Ә р нуклеотид ү ш компоненттен т ұ рады: 1. фосфор қ ыш қ ылын ың қ алды ғ ы 2. моносахарид ( дезоксирибоза C 5 H 1 0 O 4 ) 3. азотты қ не гі здер, пуринд ік (А-Г), пиримидинд ік (Ц-Т). ДН Қ - ны ң құ рылым ерекшел ігі : 1. ДН Қ е кі полинуклеотидт і ті збектен т ұ рады, оны ң модел і н 1953 ж американ биофизи гі Дж. Уотсон мен а ғ ылшын биофизи гі және генети гі Ф. Крик ұ сын ғ ан. 2. Ек і т і збек 6 ip -6 ipi н e антипараллелд і, 6 ip т і збект ің 5 1 ұ шы ек і нш і т і збект ің З 1 ұ шымен байланысады. 3. ДН Қ - ны ң рентген құ рылысын талдау барысында оны ң 2 спиральдан т ұ ратыны, ө з ось і н ің ма ң ында о ңғ а қ арай оралып спираль т ү зет іні аны қ талды. Спиральд ің диаметр і 2 нм, ә р қ адамы 3,4 нм, ә р б ұ рылымына 10 жуп нуклеотид кі ред і

Изображение слайда
5

Слайд 5: Бip тізбектің бойында орналасқан нуклеотидтер 6ip-6ipiмен коваленттік (фосфо-диэфирлік) байланыспен байланысады, ол 6ip нуклеотидтің дезоксирибозасы мен екінші нуклеотидтің фосфор қышқылының қалдығы арасындағы қосылыс. Бip тізбек бойына кез-келген нуклеотидтер орналаса береді және ол ДНҚ-ның әртүрлілігін қамтамасыз етеді. Азоттық негіздер дезоксирибозамен байланысып, тізбектің бүйір жағында орналасады. ДНҚ-ның екі тізбегі 6ip-6ipiмен азоттық негіздер Аденин мен Тимин немесе Тимин мен Аденин екі, Цитозин мен Гуанин немесе Гуанин мен Цитозин үш сутек көпіршесімен байланысады. Нуклеотидтердің қос тізбекте бip-бipiнe қатаң түрде сәйкес келуін (толықтыруын) комплементарлық деп атайды. Сонымен, ДНҚ екі спиралді тізбектен тұрады, егер бip тізбекте орналасқан азоттық негіздер белгілі болса, екінші тізбектегі азоттық негіздерді комплементарлық принциппен анықтауға болады. ДНҚ-ның өзін-өзі екі еселеуі осы құрылысына негізделген

Изображение слайда
6

Слайд 6: ДНҚ-ның биологиялык функциясы: 1. Генетикалы қ информацияны са қ тау 2. Өзін-өзі e к i еселеу і 3. Ұ рпа қ тан- ұ рпа ққ а генетикалы қ материалды беру. Ә р т ү рге жататын а ғ заларды ң ДН Қ молекуласы т ұ ра қ тылы ғ ымен және т ү рл ік ерекшел ік тер і мен ажыратылады. Жо ғ арыда айтыл ғ андай ДН Қ 6 ip -6 ipi н e комплементарлы e к i т і збектен т ұ рады. Сонды қ тан, онда ғ ы А саны Т, Г саны Ц те ң және А +Г ара қ атынасы 1- ге те ң, оны Чаргафф ереже сі деп атайды

Изображение слайда
7

Слайд 7: Р НҚ - ны ң т үр лер і, оны ң құ рылысы мен функциясы Нуклеин қ ыш қ ылыны ң ек і нш і тү pi РН Қ. РН Қ 6 ip ті збектен т ұ рады, оны ң мономерлер і де нуклеотидтер. Олар А, У, Г, Ц. Егер ДН Қ мөлшері жасуша құ рамында т ұ ра қ ты болса, ал РН Қ-ның мөлшері ауыт қ ып отырады ( лаб илді ). РН Қ ақуыз синтез і қ арқынды жүрет ін жасушаларда к ө п. РН Қ - ны ң 3 тү pi бар: 1. рибосомалді - РН Қ ( р-РН Қ ) 2. а қ паратты - РН Қ ( а-РН Қ ) 3. тасымалдаушы - РН Қ ( т-РН Қ )

Изображение слайда
8

Слайд 8

А- КЭП Б – 5’ ТЖБ В – Иниц. кодон Г – Инфор. алынады Д – Тер. Кодон Е - 3’ ТЖБ Ж – поли А -фрагмент 5’ 3’ А – қалпақша (КЭП) модификацияланған 4 нуклетидтің біреуінен тұрады. Бірінші 7-метилгуанилат тұрады. Кейінгі бірнеше нуклеотидтер рибозаның 2’ – бұрышында метилденген. Бұл ерекше құрылым мРНҚ 5’ ұшын экзонуклеазадан қорғайды. Б – КЭП-тен кейін 5’ транскрипция жүрмейтін бөлік (ТЖБ) орналасқан. Бұл бөлік оншақты нуклеотидтен тұрады, рибосоманың кіші бөлігінің құрамына кіретін р-РНҚ кодонына комплементарлы. М-РНҚ-ның рибосомамен алғашқы байланысын қамтамасыз етеді. В – м-РНҚ –дан трансляция инициациялық кодоннан басталады. Барлық м-РНҚ-да инициация АУГ (метионин) кодонынан басталады. Г – инициациялық кодоннан кейін белок құрамындағы амин қышқылдарының орналасуы жайлы информация жазылған. Эукариоттарда пісіп жетілген м-РНҚ моноцистронды, бір ғана белок жайлы информация бар. Бактерияларда м-РНҚ полицистронды. Д – информациялық бөліктен кейін терминациялық кодон орналасқан. Ол мағанасыз кодондардың біреуі (УАА, УГА, УАГ). Е – терминациялық кодоннан кейін 3’ транкрипция жүрмейтін бөлік (ТЖБ) орналасады. Ж – эукариоттардың барлық м-РНҚ-ның (гистонды м-РНҚ басқалары) 3’ – ұшында 150-200 аденилді нуклеотидтен тұратын поли А -фрагменттері бар. Соңғы екеуі (е, ж) м-РНҚ-ның тіршілік ұзақтығын реттеуге қатысады. Себебі м-РНҚ-ның ыдырауы 3’-ұшында экзонуклеазалардың әсерінен іс жүзіне асырылады.

Изображение слайда
9

Слайд 9: Репликация - ДНҚ-ның екi еселену процессi - көбiнесе жасушаның бөлiну алдында жүрiп, жасушаның бірқатар ұрпақтарында хромосомалар санының тұрақтылығын қамтамасыз етедi. Репликация - көптеген ферментердiң қатысуымен жүзеге асырылатын күрделi процесс. Репликацияның негiзгi ферменттерi: 1. Геликаза - ДНҚ тiзбектерiн ажыратады 2. SSB-белоктар - ДНҚ-ның ажыраған тiзбектерiн тұрақтандырады 3. ДНҚ-полимераза - тiзбектi синтездейдi 4. топоизомераза – “репликативтiк айырдың” алдындағы ДНҚ-ның аса жоғары ширатылған жерлерiн босатады 5. РН Қ - праймаза - ДН Қ -полимеразаға керектi РН Қ - бастауыштарды ( праймерлердi ) синтездейдi 6. лигаза - ДН Қ фрагменттерiн жалғап қ осады

Изображение слайда
10

Слайд 10

“Репликациялық айыр ” аймағындағы ДНҚ репликациясының схемасы.

Изображение слайда
11

Слайд 11: Эукариоттардағы ДНҚ репликациясының ерекшелiктерi: 1.Репликация жартылай консервативтi әдiспен жүредi. Ескi ДН Қ -ның әр тiзбегiн қ алып ретiнде пайдаланып, ДН Қ –полимераза ферментi комплементарлы қ принцип бойынша бос нуклеотидтерден екiншi тiзбектi түзедi. Ол үшін тiзбектер арасындағы сутектiк байланыстар үзіліп, ДНҚ-ның екi тiзбе гі бiр бiрiнен ажырап, босаңсып, “ репликация айырын ” түзедi. 2. ДН Қ молекуласының аса ұ зын болуына байланысты репликация бiрден бiрнеше жерден басталып ( полирепликонд ы түрде ), екi бағытта келесi “ репликативтiк айырмен ” кездескенше ж ү редi. Репликацияның басталатын нүктелері нуклеотидердiң арнайы ретiмен аны қ талып “ инициация н ү ктесi ” деп аталады. Олардың саны әр хромосоманың ДН Қ - д а на қ ты бе лгілі болады. Репликацияның басталу н ү ктесiнен келесi “ репликация айырымен ” кездесетiн жерге дейiнгi ДН Қ -ның бөлiгi репликон деп аталады - б ұ л репликация бiрлiгi. Прокариоттар мен органоидтардағы ( митохондриялар мен пластидтер ) ДН Қ молекуласының хромосомалы қ ДН Қ - нан айырмашылығы - оларда тек бiр “ инициация н ү ктесi ” болады, сонды қ тан олар бiр репликон деп саналады

Изображение слайда
12

Слайд 12: 3. Жасушадағы ДН Қ -ның репликациясы жасушалы қ циклдың S -кезеңiнде ж ү редi. Бiра қ, репликондардың репликациясы бiркелкi емес, асинхронды түрде жүредi. Мысалы, рРН Қ туралы а қ параты бар ДН Қ бөлiктерi S -кезеңiнiң басында екi еселенедi де, бас қ а бөлiктерi кейiн еселенедi. Митохондриялы қ ДН Қ -ның репликациясы көбiнесе жасушаның әрбір бөлiну і алдында, G 2 -кезеңiнде, болып кетедi. Ал бөлiнбейтiн жасушаларда ( мысалы бауыр жасушалары ) митохондириялы қ ДН Қ -ның репликациясы физиологиялы қ ескіруге байланысты митозды қ циклдың фазаларына тәуелсiз жүреді. 4. НҚ синтезі тек 5 ’ -3 ’ бағытта жүретiн, ал ДНҚ тiзбектерiнiң қарама қарсы (антипаралельді) болғандықтан, ДНҚ-ның бiр тiзбегi үздiксiз түзiлiп, лидерлiк деп, екiншiсi соңынан бiр тiзбекке жалғанатын кішірек үзінділер (Оказаки фрагменттерi) түрiнде синтезделіп, iлесушi тізбек деп аталады. Жалпы ДНК репликациясы про - және эукариоттарда ұксас, 6 ipaK эукариоттарда синтез жылдамдыгы бірқатар төмен (1 сек - 100-300 нуклеотид шамасында ) болады, прокариоттарда (1 сек 1000-3000 нуклеотид шамасында ) жылдамырак жүреді. Ce 6 e 6 i, эукариоттың ДНҚ-сы акуызбен б epiK байланысқан, ол оның деспиральдануын тежейді, репликациясын баяулатады

Изображение слайда
13

Слайд 13: Репликация, транскрипция және трансляция - прокариоттар мен эукариоттардың барлық жасушаларында жүретiн ақпарат ағымының негiзгi жолдары. Бұл процесстердiң негiзгi принциптерiн Ф.Крик ашып “молекулалық биологияның орталық догмасы” ретiнде келесi түрде ұсынған (1958 ж.). ДНҚ репликация ДНҚ транскрипция РНҚ трансляция белок Кейiнірек, тұқым қуалау ақпаратының басқа да (қосымша) жолдармен берiлетiні ашылған. Соған байланысты, қазіргi кезде бұл схема өзгерiп, мынадай түрде көрсетiледi. ДН Қ репликация ДН Қ   а-РНҚ трансляция белок

Изображение слайда
14

Последний слайд презентации: ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ: Назарларыңызға рахмет!

Изображение слайда